معنی
دستار در زبان فارسی به دو معنی عمده به کار میرود؛ نخست، پوشش و شال یا پارچهای که به دور سر میپیچند (عمامه) و دوم، در متون کهن و ادبیات کلاسیک به معنای دستمال، حوله و پارچهای برای پاک کردن دست و رو یا دستمال سفره استفاده میشده است.
یعنی چه
واژه دستار از نظر مفهومی به پوششی سنتی اشاره دارد که بر سر میگذارند و نشاندهنده وقار و جایگاه فرد است. در کاربرد کهن نیز به معنی پارچهای دمدست برای پاک کردن دست و صورت (حوله) بوده است. از آنجا که این واژه کلاسیک است، کاربرد مدرن یا دیجیتال خاصی ندارد.
تلفظ
این کلمه با فتح حرف اول (دَ)، سکون حرف دوم (س)، فتح حرف سوم (ت) و الف کشیده و راء ساکن تلفظ میشود: دَستار (dastār).
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه دستار به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای طراحان جدول در مسابقاتی با راهنمای «عمامه»، «سربند» یا «دستمال کهن» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای ترجمه این واژه به انگلیسی، بسته بهContext و معنای مورد نظر، از Turban (عمامه و سربند) یا Handkerchief/Towel (دستمال و حوله در متون قدیمی) استفاده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، دستار تنها یک پوشش ساده نیست، بلکه نمادی از علم، دانش، وقار، خرد و جایگاه برجسته اجتماعی یا مذهبی فرد به شمار میرود. همچنین اصطلاح «دستار از سر افتادن» کنایه از شیفتگی، بیخودی و از دست رفتن کنترل است.
جمعبندی و توضیح کامل دستار
واژه «دستار» یک کلمه کاملاً پارسی و اصیل است که از زبان فارسی میانه (پهلوی) به ما رسیده و از ترکیب «دست + آر» ساخته شده است. این واژه در درجه اول به معنای شال، سربند یا عمامهای است که مردان به دور سر خود میبستند. در کنار این معنی، در ادبیات کهن فارسی (مانند اشعار رودکی) به معنی دستمال، حوله و پارچهای برای پاک کردن دست و صورت نیز رواج داشته است.
این کلمه در ادبیات و فرهنگ ایرانی فراتر از یک پوشش ظاهری، نمادی از وقار، خرد، دانش و مرتبه اجتماعی و مذهبی افراد است. اگرچه اصطلاحات هممعنی عربی آن در قرآن نیامده، اما دستار همواره جایگاه ارزشمندی در تاریخ پوشاک ایرانیان داشته است. در مسابقات جدول نیز این کلمه به عنوان یک پاسخ دقیق ۵ حرفی برای مفاهیمی چون عمامه و سربند شناخته میشود.