یعنی چه
واژه ترکیده صفت مفعولی از مصدر ترکیدن است و به هر چیزی اطلاق میشود که بر اثر فشار درونی یا عوامل بیرونی دچار شکاف، انفجار یا پارگی شده باشد؛ مانند ظرفی که از سرما ترکیده یا بغضی که از غم شکافته شده است.
تلفظ
این کلمه با فتح تاء و راء و کسر کاف خوانده میشود و ساختار هجایی آن به صورت ت_ر_کی_ده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای شکافته شده یا متلاشی شده از فشار، واژه ۶ حرفی ترکیده یا کلمات هممعنی آن به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به متن و نوع شیء، در زبان انگلیسی از واژههای مختلفی برای این مفهوم استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشیایی که منفجر شدهاند صفت Patlamış و برای سطوح یا پوست ترکخورده Çatlamış استفاده میشود.
به فارسی
این واژه صددرصد ایرانی و از ریشه پارسی باستان و میانه (پهلوی tarkīdan) است. تشابه لفظی آن با نام زبان یا قوم ترکی کاملاً اتفاقی است و هیچ پیوند ریشهشناختی میان آنها وجود ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، ترکیدن نماد به اوج رسیدن یک وضعیت روحی و لبریز شدن ظرفیت تحمل است (مانند بغض ترکیده). در نمادشناسی طبیعت نیز مانند انار ترکیده، نشانه بلوغ کامل، فاش شدن رازهای درون و فراوانی خیر و برکت است.
جمعبندی و توضیح کامل ترکیده
واژه «ترکیده» یک صفت مفعولی اصیل فارسی با ریشهای کهن در زبان پهلوی است که به معنای شکافتهشده، درزبرداشته یا متلاشیشده بر اثر فشار کاربرد دارد. این کلمه با وجود شباهت ظاهری، هیچ ارتباطی با واژه ترکی ندارد و مترادفهای دقیقی چون کفتیده و منفجر برای آن در زبان فارسی وجود دارد.
در فرهنگ معنوی و اشعار فارسی، این واژه بار معنایی کنایی ظریفی دارد؛ از یک سو نشاندهنده به سیم آخر زدن و سرریز شدن غصهها و طغیان درونی است و از سوی دیگر در توصیف میوههایی چون انار، جلوهای از کمال، زیبایی، برکت و آشکار شدن حقیقت درون را به نمایش میگذارد.