یعنی چه
ترکیبی از دو کلمه عربی «بنی» به معنای فرزندان و پسران، و «نضیر» که نام جد بزرگ این قبیله یا نام کوهی است که در دامنه آن سکونت داشتند. این عبارت در اصطلاح تاریخی به یکی از سه قبیله ثروتمند و بزرگ یهودی در مدینه (یثرب) اشاره دارد که در دوران صدر اسلام با پیامبر اسلام (ص) پیمان عدم تعرض بستند اما بعدها به دلیل نقض عهد و توطئه، از مدینه اخراج شدند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت تاریخی به صورت «بَنی نَضیر» است. در زبان عربی دقیقتر به صورت «بَنُو النَّضِیر» با ضمه روی نون و تشدید روی نون دوم خوانده میشود.
در جدول
در سوالات جدول کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «قبیله یهودی صدر اسلام»، «قبیله پیمانشکن مدینه» یا «قبیلهای که سوره حشر در شأن آنهاست» کاربرد دارد و دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون تاریخی، تخصصی و مراجع انگلیسیزبان اسلامشناسی، از این قبیله با نگارشهای فوق یاد میشود.
به عربی
کلمه «نضیر» در لغت عرب از ریشه (ن ض ر) و مشتق از النَّضارة به معنی شاداب، باطراوت، زیبا یا طلا است.
به فارسی
از آنجا که «بنی نضیر» یک نام خاص تاریخی و اصطلاحی است، در زبان فارسی ترجمه تحتاللفظی نمیشود و مستقیماً به عنوان اسم خاص برای اشاره به این قبیله یهودیتبار عربستان قرن هفتم میلادی به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بنی نضیر
«بنی نضیر» نام یکی از سه قبیله بزرگ و متمول یهودی ساکن در مدینه (یثرب) در صدر اسلام بود. این قبیله به همراه قبایل بنیقریظه و بنیقینقاع، پس از هجرت پیامبر اکرم (ص) به مدینه، پیمان صلحی را با مسلمانان امضا کردند که به «پیمان مدینه» معروف شد. با این حال، روابط آنها با مسلمانان به تدریج تیره شد.
در سال چهارم هجری، به دنبال توطئه پنهانی برخی از سران بنینضیر برای سوءقصد به جان پیامبر (ص) و همکاری مخفیانه با مشرکان مکه، این قبیله پیمان خود را نقض کرد. در پاسخ به این عهدشکنی، مسلمانان قلعههای محکم آنان را محاصره کردند که در نهایت به تسلیم شدن بنینضیر و اخراج و کوچ اجباری آنان از مدینه به سمت خیبر و شام منجر شد.
در فرهنگ اسلامی و متون تفسیری، نام بنینضیر با «سوره حشر» گره خورده است؛ زیرا آیات این سوره به تفصیل داستان این محاصره، شکست دژهای محکم، نقض عهد و سرنوشت اموال آنان (فیء) را بیان میکند، به طوری که در میان صحابه به سوره بنینضیر نیز مشهور بوده است. این قبیله در تاریخ اسلام به عنوان نمادی از پیمانشکنی و اتکای بیحاصل به ثروت و قلعههای نظامی شناخته میشود.