یعنی چه
مرغگیر در زبان فارسی یک صفت فاعلی مرکب است و به کسی یا جانوری گفته میشود که کارش شکار کردن، گرفتن یا دام انداختن پرندگان (بهویژه مرغ و ماکیان) است. در متون کهن، این واژه علاوه بر انسان، به پرندگان شکاری مانند شاهین و باز نیز اطلاق میشد که پرندگان دیگر را در هوا یا زمین صید میکردند.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، برای راهنمای «شکارچی پرندگان» یا «صیاد ماکیان»، واژه ۶ حرفی «مرغ گیر» پاسخ دقیق است. همچنین کلمات هممعنی دیگری مانند صیاد و قوشچی نیز بسته به تعداد حروف کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به حرفه یا فردی که پرندگان را به دام میاندازد یا شکار میکند، از واژگان Fowler یا Bird-catcher استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، مفهوم مرغگیر با ترکیب فاعلی «صائد الطیور» به معنای صیاد و شکارکننده پرندگان بیان میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای فردی که پرندگان را صید میکند یا به این حرفه مشغول است، اصطلاحات Kuşçu و Kuş avcısı به کار میرود.
به فارسی
این واژه کاملاً اصیل و فارسی است. بخش اول آن «مرغ» از ریشه پهلوی (murw) به معنی مطلقِ پرنده است و بخش دوم آن «گیر»، بن مضارع از مصدر گرفتن (در پهلوی graftan) میباشد. از نظر ساختاری با کلماتی چون دستگیر و یادگیر همخانواده است و واژگان صیاد و پرندهگیر مترادفهای آن هستند.
نماد چیست
در متون ادبی و عرفانی کهن، مرغگیر یا صیاد به عنوان یک نماد پرکاربرد استفاده شده است. این واژه غالباً نمادی از «دنیا» یا «نفس اماره» است که با دستان فریبنده و دانههای ظاهری، انسانها را (که به پرندگان تشبیه میشوند) به دام میاندازد. همچنین گاهی به عنوان نمادی از اجل و مرگ، یا شخص ظالم و حیلهگر ترسیم میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مرغ گیر
واژه «مرغگیر» یک صفت فاعلی مرکب و اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو بخش «مرغ» (در معنای کهن و عام کلمه یعنی پرنده) و «گیر» (از مصدر گرفتن) ساخته شده است. این کلمه در درجه اول به فردی اشاره دارد که به حرفه شکار و دام انداختن پرندگان و ماکیان میپردازد و در درجه دوم به پرندگان شکاری قدرتمند مانند باز و شاهین اطلاق میشده است.
این واژه علاوه بر کاربرد عملی و شغلی خود در گذشته، ورود پررنگی به دنیای شعر و ادبیات عرفانی ایران داشته است. شاعران بزرگ معمولاً از شخصیت مرغگیر برای خلق تمثیلهای اخلاقی استفاده کرده و آن را نمادی از دلبستگیهای دنیوی، نفس فریبکار یا حتی سرنوشت و مرگ دانستهاند که انسانِ غافل را اسیر خود میسازد.
امروزه این کلمه بیشتر در متون ادبی، فرهنگهای لغت و به عنوان یک گنجینه واژگانی در بازیهای فکری و حل جدول (به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی) مورد توجه قرار میگیرد و معادلهای دقیقی در زبانهای انگلیسی، عربی و ترکی دارد.