یعنی چه
این اصطلاح کنایه از خرج کردن پول و ثروت در راههای غیرضروری، بیهوده و از روی نادانی است؛ به طوری که مال تلف شود و هیچ سود و بازگشت مالی یا عقلانی نداشته باشد.
تلفظ
تلفظ صحیح و ریشهای آن «خَرجِ اَعطَینا» است، اما در زبان عامیانه و توده مردم به صورت «خرجِ اَتینا» یا «خرجِ عَطینا» نیز شنیده و تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این کنایه به ولخرجی و اسراف، واژه ۹ حرفی «خرج اعطینا» است.
به انگلیسی
برای رساندن مفهوم این اصطلاح در زبان انگلیسی از عباراتی که به هدر دادن یا دور ریختن پول اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفاهیمی چون تبذیر و اسراف دقیقاً معادل معنایی این اصطلاح کنایی فارسی هستند.
به فارسی
برگردانها و واژههای هممعنی فارسی این اصطلاح شامل ولخرجی، تبذیر، اسراف، ریختوپاش و هدر دادن ثروت مادی است.
در قرآن
خودِ اصطلاح ترکیبی «خرج اعطینا» در قرآن نیامده است. اما کلمه «خرج» در آیه ۹۴ سوره کهف و فعل «أَعْطَيْنَا» در آیه اول سوره کوثر («إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ») به صورت مجزا به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل خرج اعطینا
اصطلاح «خرج اعطینا» که در میان عامه مردم به صورت «خرج اتینا» یا «عطینا» نیز رواج دارد، یک تعبیر کنایی و قدیمی در فرهنگ فارسی برای توصیف ولخرجیهای بیهوده، اسراف و از بین بردن مال در راههای فرعی و بدون بازگشت است. این عبارت مظهر بیتدبیری مالی و ترجیح دادن لذتهای آنی به منافع پایدار زندگی است.
ریشه این اصطلاح به سنتهای مجالس شادی و عروسیهای قدیمی بازمیگردد؛ جایی که مطربها و رقاصها پس از اجرا، ظرفی را برای جمعآوری شاباش مقابل مهمانان میگرفتند. وقتی مهمانی پولی بادآورده یا بیهدف در ظرف میانداخت، سردسته مطربان با صدای بلند فریاد میزد: «اعطینا!» (یعنی به ما بخشیدند). به مرور زمان، این تکه کلامِ مجالس طرب، به فرهنگ عامه راه یافت و به هرگونه خرجکرد بیحسابوکتاب و هدر رفت ثروت اطلاق شد.