یعنی چه
این عبارت به معنای پا فراتر نهادن از مرزها، قوانین، یا رفتارهای تعادلآمیز است. وقتی فردی از حد خود میگذرد، در واقع دچار افراط، تعدی یا سرکشی شده و جایگاه یا حقوق مشخصشده را زیر پا میگذارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت فعلی به صورت «از حَدّ ِ خود گُ ذَشْ تَ نْ» است که از یک واژه با ریشه عربی (حد) و یک فعل فارسی (گذشتن) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند طغیان، تجاوز، تعدی، عصیان و افراط به عنوان پاسخ این مفهوم به کار میروند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفهوم عبور از حد معادل تجاوز یا طغیان است که در متون قرآنی نیز به کار رفته است.
به فارسی
معادلهای فارسی اصیل و کنایی این عبارت شامل «پا از گلیم خود درازتر کردن» و «اندازه نگاه نداشتن» است که بر عدم رعایت اعتدال دلالت دارد.
جمعبندی و توضیح کامل از حد خود گذشتن
عبارت «از حد خود گذشتن» به مفهوم خروج از مرزهای تعادل، قانون و اخلاق اشاره دارد. این اصطلاح هم در روابط اجتماعی برای افرادی که حریم دیگران را رعایت نمیکنند کاربرد دارد و هم در مفاهیم اخلاقی و دینی به معنای سرکشی و طغیان در برابر حدود الهی است. در فرهنگ اسلامی و قرآنی، واژههایی مانند «طغیان» و «اعتداد» (تجاوزکاری) دقیقاً تصویرگر همین معنا هستند.
در ادبیات و فرهنگ عامه، این مفهوم با نمادهایی همچون «سیل» که از بستر خود طغیان میکند، یا ضربالمثل کنایی «پا را از گلیم خود درازتر کردن» توصیف میشود. نقطه مقابل این واژه، قناعت، رعایت اعتدال و اندازه نگاه داشتن است که مایه ثبات و آرامش در رفتارهای فردی و اجتماعی به شمار میرود.