یعنی چه
تیربد در واژهشناسی کهن به معنای فرمانده یک گروه یا ستون کوچک از تیراندازان است. این مقام نظامی در ایران باستان وظیفه هدایت کمانداران را بر عهده داشته و در برخی دورهها نقشی شبیه به نیروهای امنیتی، انتظامی یا ژاندارمهای محلی برای حفظ نظم مناطق ایفا میکرده است.
تلفظ
این واژه به صورت فتح تاء و سکون یا ضم باء یعنی «تیربُد» (Tirbod) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنماهایی همچون «فرمانده تیراندازان در ایران باستان»، «رئیس کمانداران کهن» یا «ژاندارم قدیم»، واژه پنج حرفی «تیربد» به کار میرود.
به انگلیسی
برای برگردان این اصطلاح نظامی کهن به زبان انگلیسی، از عبارات توصیفی مربوط به هدایت کمانداران استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی، مترادفها و واژههای همردیف این کلمه شامل عباراتی چون سردسته تیراندازان، رئیس کمانداران و رئیس پاسداران است. این واژه از ترکیب «تیر» (سلاح پرتابی) و پسوند پهلوی «بُد» (به معنی صاحب، رئیس یا فرمانده) ساخته شده است و از نظر ساختاری با کلماتی مانند سپهبد، ارتشبد و موبد همالگو است.
در قرآن
واژه تیربد یک اصطلاح کاملاً فارسی اصیل و مربوط به تشکیلات اداری و نظامی ایران باستان است؛ به همین جهت هیچگونه ریشه، کاربرد یا مفهومی در متن قرآن کریم ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل تیربد
واژه «تیربد» یکی از مناصب نظامی و اداری اصیل در تاریخ ایران باستان است که از ترکیب دو جزء «تیر» و پسوند کهن «بُد» (به معنای سرپرست و نگهبان) شکل گرفته است. این کلمه در معنای لغوی خود به شخص فرمانده یا رئیس دستهای از کمانداران و تیراندازان اطلاق میشد که علاوه بر میدان جنگ، گاه وظایف امنیتی و حفظ نظم محلی را نیز بر عهده داشت.
امروزه این واژه کهن علاوه بر کاربرد در متون تاریخی و سوالات جدول، به عنوان یک نام کوچک پسرانه زیبا، آهنگین و کمتکرار در میان ایرانیان محبوبیت یافته است. تیربد در فرهنگ و نمادشناسی ایرانی، مظهر هوشیاری، مهارت در نشانهگیری، شجاعت و قدرت رهبری به شمار میرود.