یعنی چه
صاحب عیال به مردی اطلاق میشود که متأهل بوده و دارای اهل و عائله است. این اصطلاح به کسی اشاره دارد که افرادی تحت تکفل او هستند و وظیفه نانآوری و تأمین معاش خانواده را بر دوش دارد.
تلفظ
این عبارت از دو واژه «صاحب» (با فتح حاء و سکون ب) و «عیال» (با فتح عین، تشدید و فتح یاء) تشکیل شده است که با کسرهٔ اضافه به هم متصل میشوند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «دارای زن و فرزند» یا «عائلهدار»، بسته به تعداد حروف، کلماتی مانند صاحب عیال، عیالمند یا معیل قرار میگیرند.
به عربی
در زبان عربی، به شخصِ عیالوار «مُعیل» میگویند که از ریشه عون/عیل به معنی تکفل خانواده آمده است.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج این ترکیب در زبان فارسی شامل واژههایی چون عیالمند، عیالوار، خانوادهدار و در بافتارهای امروزیتر، «نانآور خانواده» است.
در قرآن
ترکیب عینیِ «صاحب عیال» در قرآن کریم به کار نرفته است. با این حال، ریشه واژه عیال به صورت «عَیْلَة» (به معنی فقر و تنگدستی) در آیه ۲۸ سوره توبه آمده است: «وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ».
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ عامه و ادبیات سنتی، نماد بلوغ اجتماعی، تقید به خانواده و پذیرش بار سنگین مسئولیتهای اقتصادی و تکفل نظام خانواده به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل صاحب عیال
عبارت «صاحب عیال» یک صفت مرکب عربیمآب در زبان فارسی است که به مردان متأهل و دارای فرزند اشاره دارد. در ساختار سنتی و فقهی، «عیال» به تمامی افرادی گفته میشود که تحت سرپرستی و نانخور یک شخص هستند، اگرچه در زبان عامیانه امروز گاهی به خودِ همسر نیز عیال اطلاق میشود.
این واژه بار معنایی عمیقی از تعهد و تکفل را به همراه دارد و در ادبیات فارسی نشاندهنده مردی است که دغدغه معاش و اداره کانون خانواده را بر دوش میکشد. در مقابل این مفهوم، واژههایی مانند مجرد و عزب قرار دارند که فاقد این نوع تعهدات خانوادگی هستند.