یعنی چه
«بُغاة» جمعِ مکسر کلمهٔ «باغی» از ریشهٔ عربی (بغی) است. این واژه در لغت به معنای تجاوزگران، ستمگران و کسانی است که از حد و قانون فراتر میروند. در اصطلاح فقهی و حقوقی، به گروهی از مسلمانان اطلاق میشود که به صورت سازمانیافته و مسلحانه علیه حاکم عادل یا نظم مشروع جامعه خروج و شورش میکنند.
تلفظ
این واژه به صورت بُغاة (با ضمهٔ حرف اول) تلفظ میشود که در زبان فارسی معمولاً بدون تنوین و به صورت «بُغات» خوانده و نوشته میشود.
در جدول
پاسخ متداول در جدول برای پرسشهایی نظیر «شورشیان و سرکشان» یا «جمع باغی»، کلمهٔ چهار حرفی «بغاة» است.
به عربی
در زبان عربی، واژهٔ البُغاة به عنوان یک اصطلاح فقهی و حقوقی برای توصیف شورشگران استفاده میشود و کلمهٔ «المتمردون» نیز معادل مدرنتر آن برای شورشیان است.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل شورشیان، یاغیان، سرکشان، متجاوزان و طغیانکنندگان است.
در قرآن
خود کلمهٔ جمعِ «بُغاة» در متن قرآن عیناً به کار نرفته است؛ اما مشتقات آن مانند واژهٔ «بغی» و فعل «بَغَتْ» در آیات متعددی یافت میشوند. مهمترین مستند فقهی این واژه، آیه ۹ سوره حجرات است: «فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ» که به معنای ستم و تعدی گروهی از مؤمنان بر گروهی دیگر و دستور به مبارزه با آن طایفهٔ باغی است.
نماد چیست
در تاریخ و فرهنگ اسلامی، این واژه نماد خروج مسلحانه و ستم سازمانیافته علیه حکومت مرکزی و جامعه است. در بستر تاریخی، گروه «خوارج» که در برابر امام علی (ع) ایستادند، بارزترین نماد و مصداق عینی بُغاة در صدر اسلام به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل بغاة
واژهٔ «بُغاة» یک اصطلاح اصیل عربی با کاربرد گسترده در فقه، حقوق و ادبیات تاریخی است که به عنوان جمع مکسر کلمهٔ «باغی» شناخته میشود. معنای لغوی آن فراتر رفتن از حد، ظلم و تجاوز است، اما در اصطلاح به گروهی از افراد گفته میشود که با سلاح و به صورت سازمانیافته علیه حکومت یا نظم مشروع جامعه دست به شورش میزنند.
این کلمه گرچه عیناً در قرآن نیامده، اما ریشهٔ آن در آیهٔ ۹ سورهٔ حجرات برای توصیف طایفهای که به طایفهٔ دیگر ظلم و تعدی میکند به کار رفته است. در طول تاریخ اسلام، فرقهٔ خوارج نمونهٔ بارز و عینی این مفهوم قلمداد شدهاند و در نظامهای حقوقی نیز وضعیت آنها با مجرمان عادی متفاوت ارزیابی میشود.