الواحا یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل الواحا

واژهٔ «الواحا» در واقع شکل تنوین‌دار، مفعولی یا همراه با الفِ اطلاقِ کلمهٔ عربی «الواح» (جمع مکسر لَوْح) است که به زبان فارسی راه یافته است. این کلمه به معنای تخته‌ها، صفحه‌ها و کتیبه‌های مسطح از جنس سنگ، چوب، گل یا فلز است که در روزگاران کهن برای نگارش متون، قوانین و فرامین به کار می‌رفته است. در لغت‌نامه‌های شاخص فارسی مانند دهخدا و معین، خودِ واژه به صورت مستقل با «الف» پایانی مدخل نشده، بلکه ذیل واژهٔ «الواح» بررسی می‌شود.

این کلمه در فرهنگ اسلامی و قرآنی پیشینه و جایگاه بسیار مهمی دارد؛ چرا که از یک سو به تخته‌های مستحکم کشتی حضرت نوح (ع) اشاره دارد و از سوی دیگر، نشان‌دهندهٔ کتیبه‌های مقدسی (الواح موسی) است که شریعت و احکام تورات بر آن‌ها حک شده بود. به همین سبب، در ادبیات عرفانی و دینی ما، نمادی از تجلی علم الهی، شریعت مکتوب و ثبت سرنوشت به شمار می‌رود.

نکتهٔ قابل توجه در تصحیح املایی این است که نباید این کلمه را با قید عربی «الوَحا» (بدون الف وسط) اشتباه گرفت. کلمهٔ «الوحا» به معنی شتاب، سرعت و عجله است که معمولاً در دعاهای مأثور به صورت ترکیب «العجل العجل، الوحا الوحا» استفاده می‌شود و معنا و ریشه‌ای کاملاً متفاوت با الواحا دارد.