یعنی چه
واژه مامیز دارای دو معنای کاملاً متفاوت است؛ در اصطلاح علمی و پزشکی به نخستین مدفوع نوزاد انسان یا حیوان پس از تولد گفته میشود که چسبنده، بدون بو و تیره رنگ است. در معنای دوم و گویشی (مانند گویش مازندرانی)، این واژه دگرگونشده کلمه «مویز» به معنی انگور خشکشده است.
تلفظ
این واژه به صورت مَامِیز (māmīz) یا مَامِیزَه تلفظ میشود.
به انگلیسی
برای معنای علمی و پزشکی واژه Meconium و برای معنای گویشی آن کلمه Raisin یا Black raisin به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی به نخستین مدفوع نوزاد «العِقْی» و به انگور خشکشده یا همان مویز «زَبیب» میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی اصطلاح پزشکی آن Mekonyum و معادل گویشی آن به معنای مویز، Kuru üzüm است.
به فارسی
معادلهای فارسی معیار این واژه بسته به کاربرد، شامل «مکونیوم» یا «نخستین مدفوع نوزاد» در پزشکی، و «مویز» یا «کشمش سیاه» در کاربرد بومی و گویشی است.
نماد چیست
این واژه در ادبیات، عرفان یا اسطورهشناسی مابه ازای نمادین خاصی ندارد و صرفاً یک اصطلاح زیستشناسی مربوط به تولد یا یک واژه توصیفی در گویشهای محلی است.
جمعبندی و توضیح کامل مامیز
واژه مامیز یک واژه غیرمعیار و بومی در زبان فارسی است که دو کاربرد کاملاً مجزا دارد. در متون کهن پزشکی و برخی گویشها مانند بختیاری، این کلمه اشاره به «مکونیوم» یا همان نخستین مدفوع نوزاد دارد که مادهای چسبنده و تیره رنگ است. از سوی دیگر، در گویشهای شمالی ایران به ویژه مازندرانی، مامیز شکل تغییریافته و تخفیفیافته واژه «مویز» به معنی انگور خشکشده سیاه است.
این کلمه ریشه اشتقاقی تثبیتشدهای در فارسی معیار ندارد و بیشتر در سطح گویشهای محلی یا متون قدیمی زیستشناسی زنده مانده است. به دلیل همین دوگانگی در معنا، کاربرد آن کاملاً وابسته به متن گفتگو یا نوشته است و در جدولها یا لغتنامهها باید به هر دو جنبه پزشکی و گویشی آن توجه شود.