یعنی چه
ترکیب «قهر و عتاب» به حالتی از خشم همراه با سرزنش، تندی یا دلخوری شدید گفته میشود. این عبارت در روابط انسانی و زبان ادبی به معنای رنجش، غضب و نکوهش توأم با فاصله گرفتن عاطفی است که در آن «قهر» به معنی غلبه، خشم یا قطع رابطه و «عتاب» به معنی سرزنش و خطاب تند است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف (۸ حرف)، خودِ «قهر و عتاب» است. عبارات مشابه دیگر شامل «عتاب و خطاب» یا «خشم و غضب» هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم ترکیبی خشم، رنجش و سرزنش تند میتوان از عباراتی نظیر Wrath and scolding یا Angry reproof استفاده کرد.
به عربی
این ترکیب از دو واژه با ریشه عربی (قهـر و عتب) ساخته شده و در متون ادبی عربی نیز به همین صورت یا به شکل الغضب والتوبیخ به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای بیان این حالت از ترکیباتی مانند Kırgınlık ve sitem (به معنی دلخوری و گلهمندی) یا Öfke ve azarlama (به معنی خشم و سرزنش) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی، مترادفها و ترکیبات هممعنی این واژه عبارتند از: خشم و رنجش، دلخوری و سرزنش، غضب و ملامت، کدورت، نقار، تندی و پرخاش، و سرگران شدن.
در قرآن
خود ترکیب «قهر و عتاب» به صورت یکجا در قرآن کریم نیامده است. با این حال، ریشه «قهر» به صورت صفت الهی «القاهر» و «القهار» (مانند آیه ۱۸ سوره انعام: وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ) و ریشه «عتاب» به صورت فعل «يُسْتَعْتَبُونَ» به معنی فرصت دوباره برای پوزشخواهی (مانند آیه ۳۵ سوره جاثیه: فَالْيَوْمَ لَا يُخْرَجُونَ مِنْهَا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ) به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل قهر و عتاب
عبارت «قهر و عتاب» یک ترکیب عطفی ادبی و رایج در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشه عربی تشکیل شده و به مجموعهای از رفتارهای توأم با خشم، تندی، سرزنش و روگردانی عاطفی اشاره دارد. این اصطلاح واجد بار معنایی سنگینی از دلخوری شدید است که معمولاً با دوری گزیدن و ملامت همراه میشود.
در ادبیات کلاسیک و عرفانی فارسی، این ترکیب جایگاه ویژهای دارد و غالباً نمادی از «جلال الهی» یا «ناز معشوق» به شمار میرود. از نگاه شاعران و عارفان، همانگونه که معشوق تجلیبخش لطف و مهر است، با قهر و عتاب خود نیز دل عاشق را امتحان، پاکسازی یا تادیب میکند.