یعنی چه
جلطه واژهای است که در اصطلاح پزشکی به توده یا لخته منجمد شده از خون یا مایعات بدن اطلاق میشود که در داخل رگها رسوب کرده و جریان طبیعی خون را متوقف میسازد. این پدیده میتواند ناگهانی رخ دهد و اندامهای حیاتی مثل قلب و مغز را با بحران جدی روبرو کند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی معمولاً به صورت «جَ لْ طِ» (Jal-teh) تلفظ میشود. ریشه اصلی عربی آن نیز با فتح جیم و سکون لام و فتح طاء به صورت «جَلْطَة» قرائت میگردد.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، پاسخ به جلطه معمولاً عناوینی چون لخته، دلمه، بستگی رگ یا سکته است که بر اساس تعداد حروف (خود واژه جلطه نیز ۴ حرف دارد) مشخص میشود.
به انگلیسی
در اصطلاحات تخصصی و عمومی انگلیسی، به لخته خون Blood clot، به انسداد عروقی ناشی از لخته Thrombosis و به عوارض ناشی از جلطه مغزی Stroke میگویند.
به عربی
در زبان عربی امروز، واژه «جلطة» عینا به کار میرود و برای توصیف دقیقتر ساختار پزشکی لخته، از تعبیر «خثرة دموية» یا فرآیند «تخثر» استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این کلمه شامل لخته، دلمه شدن خون، بستگی عروق و در متون کهن پزشکی گاهی با عنوان «افسردگی خون» یا سکته یاد شده است.
نماد چیست
در مفهوم استعاری و نمادشناسی مدرن پزشکی، جلطه نمادی از انسداد، سد راه شدن و توقف ناگهانی در جریان زندگی است. در آگاهیبخشیهای سلامت نیز معمولاً از تصویر یک قلب سرخ با خط شکستگی صاعقه یا رگ مسدود شده با دایرههای قرمز متراکم به عنوان نماد آن استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل جلطة
واژه جلطه از ریشه عربی (ج-ل-ط) گرفته شده و وامواژهای است که در ادبیات پزشکی فارسی و عربی معاصر کاربرد بسیار گستردهای دارد. این کلمه به معنای بسته شدن یا دلمه شدن مایعات و به خصوص خون در مجاری عروقی بدن است که مانع از حرکت روان جریان خون میشود و در متون کهن به معانی دیگری چون غلظت مایعات نیز به آن اشاره شده است.
از نظر بالینی، جلطه عامل اصلی بروز سکتههای حاد قلبی و مغزی است. هرگاه این توده خونی مانع از رسيدن اکسیژن به بافتهای حیاتی شود، بحران جسمی رخ میدهد. اگرچه این واژه در قرآن کریم نیامده و در آن کتاب آسمانی از واژه «علق» برای خون بسته استفاده شده، اما امروزه در زبان عامه و تخصصی به عنوان مترادف اصلی لخته و سکته شناخته میشود.