یعنی چه
الدثار به معنی هر نوع لباس رویین، ردا، عبا یا رواندازی است که انسان برای گرما یا پوشش بیشتر روی لباسهای دیگر خود (شعار) میپوشد یا هنگام استراحت روی خود میکشد. این واژه در مفهوم کنایی به معنای دربرگرفتن، احاطه کردن و همچنین اشاره به تودهٔ مردم (عامه) در مقابل خواص دارد.
تلفظ
این کلمه با حرف تعریف «ال» در زبان عربی به صورت ادّثار (با ادغام لام در دال و تشدید آن) و با کسرهٔ حرف دال تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، کلمه الدثار با ۶ حرف به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون بالاپوش، جبه، عبا یا روانداز کاربرد دارد.
به عربی
این کلمه اصالتاً عربی و از ریشه (د-ث-ر) است که به طور دقیق در برابر واژه «الشِّعار» (لباس زیرین) قرار میگیرد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل بالاپوش، روپوش، ردا، جبه، عبا و روانداز است که در متون کهن فارسی نیز به همین معانی به کار رفته است.
در قرآن
خود کلمه «الدثار» به صورت مستقیم در قرآن نیامده، اما مشتق معروف آن یعنی «المُدَّثِّر» به معنی «جامه به خود پیچیده» در آیه اول سوره مدثر آمده است. این آیه خطاب به پیامبر اسلام (ص) است که در آغاز بعثت، پس از جامه به خود پیچیدن، فرمان قیام و دعوت خلق را دریافت کرد.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و سلوک، الدثار نماد حجابهای ظاهری، تعلقات دنیوی، عزلتگزینی و پوستینِ غفلت یا استراحت است؛ پوششی که انسان یا سالک باید آن را کنار بزند تا بتواند برای هدایت، حرکت یا اصلاح قیام کند. همچنین در احادیث نبوی، نمادی از تودهٔ مردم و عامه جامعه است.
جمعبندی و توضیح کامل الدثار
واژه «الدثار» یک واژهٔ اصیل عربی به معنی بالاپوش، ردا و روانداز است که وارد ادبیات فارسی شده و نقطهٔ مقابل آن کلمه «شعار» (به معنی لباس زیرین و چسبیده به بدن) است. این زوج کلامی (شعار و دثار) علاوه بر معنای پوشاک، در ادبیات اسلامی و احادیث کاربرد کنایی و استعاری عمیقی دارند؛ به طوری که شعار نماد محرمان، نزدیکان و خواص، و دثار نماد عامهٔ مردم و لایههای بیرونی جامعه تلقی میشود.
در فرهنگ قرآنی، مشتق معروف این کلمه یعنی «مدثر» یادآور آغازین روزهای رسالت پیامبر اکرم (ص) است، جایی که دعوت به برخاستن از بستر استراحت و جامهٔ عزلت (دثار) و اقدام به انذار و هدایت خلق مطرح میشود. از این رو، الدثار در متون عرفانی نیز اغلب به عنوان نمادی از تنآسایی یا حجابهای مادی که باید برای رسیدن به بیداری معنوی شکافته شوند، شناخته میشود.