یعنی چه
«قُرَیظه» اسم خاص (علم) تاریخی است و معنای واژگانی عمومی در زبان امروز ندارد. این کلمه نام مردی از تبار پیشین یا نام کوهی در حجاز بوده که قبیلهٔ بزرگ یهودی مدینه در زمان پیامبر اسلام (ص) به نام او منسوب و به «بنیقریظه» معروف شدند.
تلفظ
این واژه به صورت ضمه بر حرف اول، فتح بر حرف دوم، سکون بر حرف سوم و فتح بر حرف چهارم (قُ رَ یْ ظَ ه) تلفظ میشود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و تاریخنگاریهای بینالمللی، برای اشاره به این واژه و قبیله از عبارات Qurayzah یا Banu Qurayza استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و اسم مصغر از کلمه «قَرَظَة» (به معنی برگ نوعی درخت) است.
به فارسی
چون این کلمه یک اسم خاص تاریخی است، معادل واژگانی مستقیم در فارسی ندارد و در زبان فارسی دقیقاً به همان صورت «قریظه» یا «بنیقریظه» شناخته و به کار برده میشود.
در قرآن
نام «قریظه» به صورت مستقیم و عیناً در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما بر اساس تفاسیر معتبر و شأن نزول آیات، آیه ۲۶ سوره احزاب («وَأَنْزَلَ الَّذِينَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ...») مستقیماً به ماجرای این قبیله و فرجام آنها پس از جنگ خندق اشاره میکند.
نماد چیست
در ادبیات و تاریخنگاری اسلامی، نام قریظه و بنیقریظه به نمادی برای نقض پیمان و اتحاد با دشمنان در بحبوحه جنگ (اشاره به همکاری آنها با مشرکان مکه در جریان جنگ احزاب علیه مسلمانان) تبدیل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل قریظه
واژهٔ «قریظه» یک اسم خاص تاریخی (عَلَم) است که در اصل به یکی از سه قبیلهٔ بزرگ و مشهور یهود در شهر یثرب (مدینه) صدر اسلام اشاره دارد. این قبیله که به «بنیقریظه» معروف بودند، ابتدا با پیامبر اسلام (ص) پیمان عدم تعرض و همکاری داشتند. از نظر لغوی، این واژه در زبان عربی اسم مصغر از «قَرَظَة» است که ریشه در فرهنگ اصیل عربی دارد.
شهرت تاریخی قریظه به ماجرای جنگ خندق (احزاب) بازمیگردد؛ جایی که این قبیله پیمان خود را با مسلمانان شکستند و با سپاهیان مکه متحد شدند. این اقدام در تاریخ اسلام به عنوان یک نماد بارز از پیمانشکنی شناخته میشود و فرجام این قبیله پس از پایان جنگ، یکی از نقاط مفصل و مهم در تاریخ صدر اسلام به شمار میرود. نام این واژه در قرآن صراحتاً نیامده اما اشارات جدی به سرنوشت آنان شده است.