یعنی چه
این واژه در ادبیات فارسی به صورت صفت فاعلی مرکب به کار میرود و به کسی اشاره دارد که برای گرفتار کردن پرندگان، حیوانات و یا در معنای مجازی برای به دام انداختن و فریب دادن انسانها، تله و نقشه میچیند. در کاربرد امروزی این ترکیب شکل کهن و ادبی به خود گرفته و کمتر در محاورات روزمره شنیده میشود.
در جدول
برای حل جداول متقاطع، پاسخ این مدخل بسته به تعداد حروف خواستهشده میتواند خودِ «دام نهنده» (۸ حرف)، «دامگستر» (۸ حرف) یا «صیاد» (۴ حرف) باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای متفاوتی بر اساس نوع دام وجود دارد؛ مثلاً Fowler برای کسی است که برای پرندگان دام مینهد.
به عربی
در متون و ترجمههای عربی برای اشاره به این مفهوم از ترکیبات مربوط به «فخ» (تله) و «صید» استفاده میشود.
به فارسی
واژههای هممعنی و جایگزین در زبان فارسی شامل دامگستر، صیاد، مکار، تلهگذار و فریبدهنده هستند که در دو سطح معنایی حقیقی (شکار) و مجازی (فریب) کاربرد دارند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و کلاسیک فارسی، «دامنهنده» به عنوان نمادی از شیطان یا نفس اماره شناخته میشود که با دانههای ظاهری و لذتهای زودگذر دنیوی، روح انسان را به بند و اسارت میکشد. همچنین دنیا و تعلقات مادی آن نیز در شعر شاعرانی چون حافظ و سعدی به عنوان دامنهندهای بزرگ تصویر شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل دام نهنده
واژه «دام نهنده» یک ترکیب وصفی و صفت فاعلی مرخم در زبان فارسی است که از دو بخش «دام» (به معنی تله یا بند) و «نهنده» (صفت فاعلی از فعل نهادن) تشکیل شده است. این واژه در معنای نخستین و حقیقی خود به صیاد یا شکارچی اشاره دارد که برای صید جانوران تله میگذارد؛ اما در گذر زمان و با ورود به ادبیات منظوم و منثور، باری استعاری و مجازی به خود گرفته است.
در کاربرد مجازی، این واژه به افراد حیلهگر، مکّار و فریبدهنده اطلاق میشود که برای گرفتار کردن دیگران نقشهچینی میکنند. در ادبیات عرفانی نیز این اصطلاح جایگاه ویژهای دارد و غالباً به عنوان نمادی از شیطان، نفس اماره یا جلوههای فریبنده دنیا به کار میرود که انسان را از مسیر حق منحرف میسازند. اگرچه این واژه امروزه در زبان معیار و گفتاری کمتر شنیده میشود، اما کماکان اصالت خود را در متون ادبی و به عنوان یک مدخل چالشبرانگیز در جداول کلمات متقاطع حفظ کرده است.