یعنی چه
واژه خجالتزده به حالت روحی و روانی فردی اشاره دارد که بر اثر یک خطا، اشتباه، یا حضور در یک موقعیت اجتماعی ناخواسته، دچار انفعال، شرمساری و سرافکندگی شده و تمایل دارد از نگاه مستقیم دیگران دوری کند.
مترادف
این واژهها همگی بار معنایی مشابهی دارند و در لغتنامهها برای توصیف فردی که دچار حالت شرمندگی روحی شده، به کار میروند.
متضاد
در نقطه مقابل خجالتزدگی، صفاتی قرار دارند که نشاندهنده احساس غرور و افتخار، یا جسارت منفی و بیباکی اجتماعی هستند.
جمله سازی
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این عبارت خود واژه «خجالت زده» با ۸ حرف است. با این حال، با توجه به تعداد خانههای طراح جدول، واژههای هممعنی دیگر مانند خجل یا شرمسار نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای مختلفی بسته به علت شرمندگی وجود دارند که متداولترین آنها برای توصیف خجالتزدگی روزمره و اجتماعی کلمه Embarrassed است.
به عربی
اگرچه بخش نخست این کلمه از ریشه ثلاثی عربی (خ ج ل) گرفته شده، اما ساختار کلمه «خجالت» حاصل تصرف عامه و فارسیزبانان است. در عربی فصیح و معاصر معمولاً از واژه «مُحْرَج» برای بیان این حالت استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خجالت زده
واژه خجالتزده یک ترکیب عربی-فارسی است که از ریشه ثلاثی مجرد «خ ج ل» به همراه پسوند مفعولی فارسی «زده» شکل گرفته است. از نظر لغتشناسی، ساختار کلمه خجالت حاصل تصرف ایرانیان در واژه اصلی عربی است. این اصطلاح برای توصیف حالت روانی و عاطفی فردی به کار میرود که به دلیل وقوع یک رفتار نامطلوب یا قرار گرفتن در یک موقعیت اجتماعی ناخواسته، دچار دستپاچگی، انفعال و سرافکندگی موقت شده است.
در روانشناسی و بررسی زبان بدن، خجالتزدگی با نشانههای فیزیکی بارزی مانند سرخ شدن گونهها (به دلیل افزایش جریان خون)، پایین انداختن سر، دزدیدن نگاه از دیگران و رفتارهای حاکی از دستپاچگی همراه است. در دنیای دیجیتال امروز نیز ایموجیهایی نظیر میمونِ چشمبسته یا چهرههای با گونههای سرخ، نماد تصویری این حالت به شمار میروند.
از منظر واژهشناسی قرآنی، اگرچه ریشه مستقیم خجل در قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم اخلاقی همپوشان نظیر «حیا» (به عنوان یک ارزش مثبت رفتاری) و مفهوم «خِزی» (به معنای خواری و رسوایی شرمآور در برابر خلق) در آیات مختلف برای تبیین این پدیده روحی و اخلاقی مطرح شدهاند.