یعنی چه
مقحفه در متون کهن و لغتنامههای قدیمی به ابزار یا پاروی چوبی اطلاق میشود که کشاورزان در گذشته برای باد دادن گندم، جو و سایر دانهها به کار میبردند تا با وزش باد، کاه و ناخالصیها از غلات جدا شوند. همچنین این واژه به ابزار بیلمانند یا گودی اشاره دارد که برای جابهجایی و جمعآوری حبوبات و غلات استفاده میشده است.
تلفظ
این واژه در اصل یک اسم ابزار عربی است که با کسر میم و سکون قاف و فتح حاء (مِقْحَفَه) یا با ضم میم و فتح قاف و حاء (مُقحَفة) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که به دنبال اصطلاحات کهن کشاورزی، ابزار سنتی باد دادن خرمن یا پاروی چوبی مخصوص پاکسازی غلات هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به اینگونه ابزارهای سنتی کشاورزی که جهت بوجاری و پالایش دانه استفاده میشوند، از اصطلاحات مربوط به winnowing (باد دادن غلات) بهره میبرند.
به عربی
این واژه از ریشه ثلاثی مجرد (ق-ح-ف) در زبان عربی گرفته شده که به معنای برداشتن یا جرفتن چیزی با ابزار است و در لغتنامههای عربی مانند لسانالعرب به همین معنای ابزار چوبی کشاورزی ثبت شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون پاروی خرمنکوب، کجبیل چوبی و ابزارهای دستی بوجاری سنتی است که در نواحی مختلف ایران با نامهای بومی گوناگون شناخته میشدند.
نماد چیست
مقحفه واژهای کاملاً فنی و کاربردی در بستر زندگی روستایی و کشاورزی قدیم است. این کلمه فاقد هرگونه جنبه استعاری، نمادین، مذهبی یا اسطورهای در ادبیات فارسی بوده و صرفاً نشاندهنده ابزارآلات و فناوریهای اولیه بشر در پردازش غلات است.
جمعبندی و توضیح کامل مقحفه
واژه «مقحفه» یک اسم ابزار کهن با ریشه عربی است که در گذشته به زبان فارسی راه یافته، اما در زبان معیار و گفتار امروز کاملاً منسوخ و کمکاربرد شده است. این کلمه در اصل به نوعی پارو یا چنگک چوبی اطلاق میشود که کشاورزان برای باد دادن خرمن گندم و جو به کار میبردند تا دانه را از کاه جدا کنند.
از منظر ریشهشناسی، این واژه با مفهوم گودی و پیمودن در ارتباط است و به دلیل شکل ظاهری بیلمانند یا گود این ابزار، چنین نامی بر آن نهاده شده است. امروزه کاربرد این واژه محدود به متون ادبی کهن، لغتنامههای تاریخی و چالشهای طراحان جدول کلمات متقاطع است.