یعنی چه
این عبارت یک ترکیب عطفی عربیالاصل است که در زبان فارسی به عنوان جمع مکسر به کار میرود. «ازمنه» به معنی زمانها و دورهها، و «امکنه» به معنی مکانها و جاها است. در اصطلاح ادبی، فلسفی و تاریخی، این ترکیب به جامعیت هستی و کل ابعاد زمان و فضا اشاره دارد و مجازاً به معنای «در هر زمان و هر مکان» یا «در طول تاریخ و در همه جا» استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب با فتحتین بر روی حروف الف و میم در هر دو کلمه به صورت اَزمَنه وَ اَمکِنه (azmane va amkane) صورت میگیرد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «زمانها و مکانها» یا عبارتهای مشابه، پاسخ دقیق ۱۱ حرفی «ازمنه و امکنه» است.
به انگلیسی
در متون فلسفی و فیزیک گاهی مفهوم کلی آن به Spacetime (زمان-مکان) نیز نزدیک است.
به عربی
این ترکیب ریشه در زبان عربی دارد که در آن «الأزمنة» جمع مکسر زمان و «الأمكنة» جمع مکسر مکان است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این مفهوم از ساختار ترکیبی زمان و مکان استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و معادلهای اصیل فارسی این عبارت شامل «زمانها و مکانها»، «روزگاران و سرزمینها»، «گاهها و جاها» و «اوقات و مواضع» میباشد.
جمعبندی و توضیح کامل ازمنه و امکنه
عبارت «ازمنه و امکنه» یک ترکیب عطفی با ریشه عربی است که از دو جمع مکسر (بیقاعده) تشکیل شده است؛ «ازمنه» که جمع کلمه «زمان» است و «امکنه» که جمع کلمه «مکان» محسوب میشود. این واژه در ادبیات، متون حقوقی، فلسفی و تاریخی فارسی کاربرد گستردهای دارد و به معنای کلیِ «زمانها و مکانها» یا «روزگاران و جاها» به کار میرود.
در نگاه فلسفی و عرفانی، این ترکیب نمادی از جهان مادی، عالم مُلک و ناسوت است؛ چرا که موجودات مادی برخلاف مجردات (مانند فرشتگان یا عالم معنا)، همواره محصور، محدود و وابسته به ابعاد زمان و فضا هستند. اگرچه مفرد این کلمات در قرآن کریم آمده، اما خود این ترکیب به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است.
در زبان روزمره و جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت ۱۱ حرفی به عنوان مظهر جامعیت تاریخی و جغرافیایی شناخته میشود و اشاره به پدیدهها یا قوانینی دارد که در هر زمان و در هر مکان جاری و صادق هستند.