یعنی چه
آتئیست به فردی گفته میشود که به وجود هیچگونه خدا، معبود یا نیروی ماوراءالطبیعهای باور ندارد و در دیدگاه فلسفی خود، وجود خالق را انکار یا رد میکند. این واژه در زبان عامیانه به خداناباور معروف است.
متضاد
نقطه مقابل آتئیست، کسانی هستند که به وجود یک یا چند خدای آفریننده ایمان دارند.
ریشه
این واژه از زبان یونانی باستان (átheos) ریشه گرفته است؛ جایی که پیشوند نفی «-a» به معنای «بدون» یا «نا-» در کنار کلمه «theos» به معنای «خدا» قرار گرفته و مفهوم «بدون خدا» را ساخته است. این کلمه از طریق فرانسوی و انگلیسی به زبانهای دیگر وارد شده است.
تلفظ
این واژه به صورت «آتئیست» (A-the-ist) با سکون روی حرف ت و ی تلفظ میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Atheist برای اشاره به فرد خداناباور استفاده میشود و مکتب فکری آن نیز Atheism نام دارد.
به فارسی
بهترین و دقیقترین معادلهای فارسی برای این واژه، «خداناباور» و «بیخدا» هستند که به طور کامل مفهوم عدم باور به مذهب و خالق را میرسانند.
نماد چیست
این مفهوم نماد رسمی و واحد جهانی ندارد، اما در فرهنگ مدرن از نماد «چرخش اتمی» برای نشان دادن اتکا به علم و فیزیک تجربی، و همچنین از «حرف A سرخ» در کارزارهای مدرن خداناباوری استفاده میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
از آنجا که «آتئیست» یک وامواژه فرنگی در زبان فارسی است، در اصل به همان واژه Atheist اشاره دارد که در سراسر جهان برای توصیف افرادی که جهانبینی مادیگرایانه دارند و وجود هرگونه مبدأ ماوراءالطبیعی را نفی میکنند، به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل آتئیست
واژه آتئیست در لغت به معنای بیخدا یا خداناباور است و به فردی اطلاق میشود که به وجود خدا یا خدایان باور ندارد. ریشه این کلمه به یونان باستان بازمیگردد که از ترکیب پیشوند نفی و واژه خدا ساخته شده و به مرور زمان از طریق زبانهای اروپایی به فرهنگهای دیگر راه یافته است.
در تفکر فلسفی، آتئیستها جهان را بر پایه مادیات، علم تجربی و قوانین طبیعی تحلیل میکنند و ترجیح میدهند پدیدهها را بدون نیاز به علتهای ماورایی توضیح دهند. این مفهوم در مقابل «تئیسم» یا خداباوری قرار میگیرد و با مفاهیمی مانند اگنوستیک (لاادریگری یا ندانمگویی) که موضعی میانه دارد، تفاوت دارد.
اگرچه این واژه فرنگی در متون کهن فارسی یا کتابهای مذهبی مانند قرآن عیناً وجود ندارد، اما مفاهیم مشابهی همچون «دهریون» (مادیگرایانی که همهچیز را به روزگار نسبت میدادند) یا «ملحد» برای توصیف این نوع تفکر و کجروی از باورهای دینی به کار رفته است.