یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح اصیل در گویش مازندرانی (طبری) است. واژه «چِلِک» به معنی چرک و کثیفی بوده و «میسته» از مصدر میستن (به مجاز کنایه از ترشح و پس دادن شدید) ترکیب شده است. در مجموع برای توصیف لباس یا شیئی به کار میرود که به شدت سیاه، چرکآلود و کثیف شده باشد.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه در گویش طبری به صورت چِلِک مِستِه یا چِلِک میستِه است که هر دو بخش آن با کسره حروف اول خوانده میشوند.
در جدول
پاسخ دقیق این عبارت در جدول خودِ واژه «چلک میسته» است که دقیقاً از ۸ حرف تشکیل شده و به عنوان صفت توصیفی برای کثیفی شدید در گویش شمال ایران کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادلهایی که مفهوم کثیفی مفرط و چرکمردگی را برسانند برای این اصطلاح استفاده میشوند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای رساندن این مفهوم از صفاتی که شدت آلودگی لباس یا فرد را نشان میدهند، استفاده میشود.
به فارسی
معادل دقیق این اصطلاح محلی در زبان فارسی معیار، ترکیبهایی همچون «بسیار کثیف»، «چرکین» و «چرکمرده» است که برای اشیاء یا لباسهای شسته نشده و سیاه شده به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل چلک میسته
عبارت «چلک میسته» یک اصطلاح کاملاً بومی و اصیل در گویش مازندرانی (زبان طبری) است که در زبان فارسی معیار یا واژهنامههای کلاسیک نظیر دهخدا به صورت یک مدخل مستقل ثبت نشده است. این ترکیب عامیانه از دو جزء «چلک» به معنای چرک و کثیفی و «میسته» تشکیل شده و برای توصیف اوج آلودگی و کثیف بودن یک شیء، لباس یا محیط به کار میرود.
در فرهنگ عامه مردم شمال ایران، وقتی لباس یا پارچهای از شدت رها شدن و شسته نشدن متمایل به سیاهی شود و به اصطلاح چرک پس بدهد، از این صفت توصیفی استفاده میکنند. بنابراین، این واژه بار معنایی شدیدی در زمینه کثیف بودن دارد و متضاد آن در گویش محلی واژه «اسپه» به معنای سفید و پاکیزه است.