یعنی چه
واژه ادبار در زبان فارسی به مجاز در معنای بدبختی، سیهروزی، نگونساری و بیاقبالی به کار میرود. معنای اصلی و ریشهای آن در زبان عربی، پشت کردن، رو گرداندن، سپری شدن و عقبنشینی است.
متضاد
مهمترین و رایجترین متضاد کلمه ادبار، واژه «اقبال» به معنی روی آوردن روزگار و خوششانسی است.
تلفظ
این کلمه به کسر همزه (اِ) و سکون دال و باء خوانده میشود: [إدْبار / edbār].
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ عبارت «کلمه ادبار» دقیقاً یک عبارت ۹ حرفی است. همچنین برای راهنمای ادبار به تنهایی، کلماتی مانند بدبختی، فلاکت و نحوست کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن از واژههای مربوط به بدشانسی و سیهروزی استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در آن زبان بیشتر به معنی فیزیکی و مفهومیِ پشت کردن و انصراف است.
به ترکی
در ترکی استانبولی معادلهای مربوط به شانس بد و برگشتن ورق زندگی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای سره و خالص فارسی برای این واژه شامل نگونساری، سیهروزی، بختبرگشتگی و بیاقبالی است.
در قرآن
واژه ادبار در قرآن کریم به معنای ریشهای خود یعنی پشت کردن یا رو به پایان رفتن زمان آمده است؛ مانند «إِدْبَارَ النُّجُومِ» (پشت کردن و پنهان شدن ستارگان در سپیدهدم) در آیه ۴۹ سوره طور، و «وَاللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ» (سوگند به شب هنگامی که پشت کند و پایان یابد) در آیه ۳۳ سوره مدثر.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، ادبار نماد تام و تمامِ بدبختی، گدایی، فلاکت و از دست رفتن عزت و دارایی است. اصطلاح «ادبار گرفته» مجازاً به فرد مفلوکی گفته میشود که بیچارگی از ظاهر او میبارد. در متون کهن نیز آمدن ادبار نماد زوال حکومتهاست.
جمعبندی و توضیح کامل کلمه ادبار
واژه ادبار یک مصدر وامگرفته از زبان عربی (از ریشه د-ب-ر) است که در طول تاریخ ورودش به زبان فارسی، دچار تغییر معنایی جالبی شده است. این واژه در ریشه اصلی خود به معنای فیزیکی و استعاریِ «پشت کردن، رو برگرداندن و به پایان رسیدن» است که در قرآن کریم نیز دقیقاً در همین راستا (مانند روگردانی شب یا ستارگان) به کار میرود.
اما در ادبیات کلاسیک و زبان فارسی امروز، ادبار عمدتاً در تقابل با واژه «اقبال» معنا میشود. از آنجا که اقبال به معنی روی آوردنِ روزگار و بخت نیک است، ادبار به مَجاز معنای پشت کردنِ روزگار، بختبرگشتگی، تیرهبختی، فلاکت و نحوست را به خود گرفته است. در فرهنگ عامه اصطلاحاتی چون «مفلوک و ادبار» نشاندهنده اوج بیچارگی و فقر ظاهری و باطنی یک شخص است.