علم مسموع یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل علم مسموع

اصطلاح «علم مسموع» بیش از هر چیز یادآور کلام مشهور و حكیمانهٔ امام علی (ع) در حکمت ۳۳۸ نهج‌البلاغه است که فرمودند علم دو گونه است: مطبوع (فطری و ذاتی) و مسموع (شنیداری و اکتسابی)؛ و علم مسموع تا زمانی که علم مطبوع در جان آدمی جریان نداشته باشد، سودی نخواهد بخشید. این تفکیک نشان می‌دهد که حفظ کردن داده‌ها و انباشتن ذهن از اطلاعات خارجی بدون تحلیل عقلی و شهود درونی، ارزش حقیقی ندارد.

از نظر ریشه‌شناسی، مسموع اسم مفعول از ریشه عربی «سمع» به معنای شنیده شده است. بنابر این، علم مسموع همان دانش مکتسب از طریق کتاب، استاد، رسانه‌ها و آموزش‌های بیرونی است که جنبهٔ حفظی دارد و به عنوان ابزاری برای رسیدن به معرفت عمیق‌تر عمل می‌کند، هرچند به تنهایی برای کمال انسان کافی نیست.