یعنی چه
ترکیبی عامیانه و گفتاری در زبان فارسی است که برای توصیف وضعیتهای پر از شلوغی، دعوا، مرافعه و اعتراض همراه با بانگ و فریاد به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این واژه با صدای کوتاه «اُ» در میان دو کلمه به صورت dād o qāl (دادُ قال) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «سر و صدا»، «هیاهو» یا «جنجال» کاربرد دارد.
به انگلیسی
این واژهها در زبان انگلیسی دقیقاً همان حس آشفتگی، شلوغی و هیاهوی جمعی یا فردی را منتقل میکنند.
به عربی
عبارت قیل و قال نزدیکترین اصطلاح ساختاری و مفهومی به آن در زبان عربی است.
به فارسی
از نظر واژهشناسی، این ترکیب از دو بخش ساخته شده است: «داد» که ریشهای پهلوی و فارسی دارد و به معنی فریاد و بانگ است؛ و «قال» که از ریشه عربی قول (به معنی گفتن) گرفته شده و مجازاً در فارسی به معنی سر و صدا استفاده میشود. در نتیجه این ترکیب اتباعی، معنای هیاهو را میسازد.
در قرآن
عبارت ترکیبی و فارسیعربی «داد و قال» در متن قرآن وجود ندارد؛ هرچند ریشه کلمه «قال» (به معنای گفت) بارها تکرار شده و مفاهیمی نظیر «صَخَب» یا «صَیحه» برای توصیف فریاد و آشوب در آیات یافت میشود.
جمعبندی و توضیح کامل داد و قال
واژه «داد و قال» یک ترکیب عطفی و اصطلاحی در زبان فارسی است که از درآمیختن یک واژه اصیل ایرانی (داد به معنی بانگ و فریاد) و یک واژه وامگرفته از عربی (قال از ریشه قول به معنی گفتار) پدید آمده است. این اصطلاح در ادبیات عامیانه و گفتوگوهای روزمره برای اشاره به موقعیتهای تنشزا، دعواهای پر سر و صدا، اعتراضهای جمعی نامنظم و هرگونه قشقرق و همهمه به کار میرود.
از نگاه نمادین، این عبارت نمایانگر آشفتگی اجتماعی، از دست رفتن نظم، و غلبه هیجان و عصبانیت بر منطق و آرامش در یک بافتار کلامی است. معادلهای فراوانی نظیر داد و بیداد، قیل و قال و غوغا در زبان فارسی دارد و در زبانهای دیگر نیز با مفاهیمی چون صخب و ضجه (در عربی) یا Clamor و Uproar (در انگلیسی) همپوشانی معنایی نزدیکی نشان میدهد.