یعنی چه
عالم مطلق اصطلاحی است که به دارندهٔ علمی بیپایان، نامحدود و مستقل از زمان و مکان اشاره دارد. این مفهوم بسته به خوانش واژه، میتواند به دو صورت معنا شود: اگر «عالِم» (با کسره) خوانده شود، به معنی دانای کل و کسی است که بر همهچیز احاطهٔ علمی دارد؛ و اگر «عالَم» (با فتحه) خوانده شود، به معنای جهانِ مطلق و واقعیتِ بیقید و بنیادینِ هستی در مباحث فلسفی است.
تلفظ
این ترکیب وصفی بسته به ریشه و کاربرد به دو صورت تلفظ میشود: ۱. عَالِمِ مُطْلَق (ālem-e motlaq) در معنای همهچیزدان. ۲. عَالَمِ مُطْلَق (ālam-e motlaq) در معنای جهان و هستیِ بیقید.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ به پرسش عالم مطلق یا دانای کل، خودِ واژهٔ «عالم مطلق» (با ۸ حرف) یا واژههای مترادفی چون «علیم» و «دانای کل» است.
به انگلیسی
در متون الهیات و فلسفه غرب، برای صفت علم مطلق و دانای کل از واژهٔ Omniscient یا Omniscient being استفاده میشود، و برای اشاره به جهان یا وجود مطلق، تعابیری نظیر Absolute reality یا Absolute world به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح با توجه به سیاق متن، «دانای کل»، «همه چیز دان» و «محیط بر کل» (در حوزه دانایی) یا «هستیِ بیقید» و «واقعیت بنیادین» (در حوزه جهانشناسی) هستند.
در قرآن
ترکیب دقیق و دو کلمهای «عالم مطلق» در متن قرآن کریم به چشم نمیخورد؛ اما مفاهیم همارز و احاطهٔ علمی بیقید و شرط خداوند با صفاتی کثیر مانند «العلیم»، «عَلامُ الْغُیوب» و تعبیر «بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیم» به وضوح تایید و توصیف شده است.
نماد چیست
در نشانهشناسی مادی، نماد گرافیکی خاصی برای آن تعریف نشده است؛ اما در پهنهٔ عرفان و فلسفه، این واژه نماد کمالِ علمِ ذاتِ باریتعالی، آگاهی مطلق و تجلی مرتبهٔ اطلاق و بیقیدیِ هستی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل عالم مطلق
اصطلاح «عالم مطلق» یک ترکیب وصفیِ چندمعنایی و عمیق در ادبیات فلسفی، کلامی و عرفانی است که فهم دقیق آن کاملاً به بافتار و تلفظ واژه بستگی دارد. در نگرش اول و رایجتر، این اصطلاح به صورت «عالِم مطلق» (به کسر لام) خوانده میشود که صفت علم نامحدود، بیقید و همهجانبه است. این مرتبه از دانایی در فلسفه و الهیات توحیدی، منحصراً متعلق به ذات خداوند بوده و به معنای احاطهٔ کامل بر گذشته، حال، آینده و تمام امور پنهان و آشکار جهان است.
در نگرش دوم، این اصطلاح به صورت «عالَم مطلق» (به فتح لام) خوانده میشود که حوزهای کاملاً فلسفی و هستیشناختی دارد. در این رویکرد، مراد از عالم مطلق همان وجودِ بیقید، واقعیت مطلق و هستیِ نامحدودی است که مشروط به هیچ شرطی نبوده و پایه و اساس تمام موجودات نسبی و مقید قرار میگیرد. بنابراین، این اصطلاح بسته به کاربرد، یا نمادی از اوج دانایی الهی است و یا به حقیقتِ مطلقِ هستی اشاره دارد.