یعنی چه
محتجب در لغت به کسی یا چیزی گفته میشود که خود را در پشت پرده، حجاب یا پوششی از دید دیگران پنهان کرده و گوشهنشینی یا انزوا اختیار کرده است. این واژه وضعیتی را توصیف میکند که در آن شخص یا مفهوم، از دسترس نگاه عمومی دور مانده است.
تلفظ
تلفظ اصلی و رایج این واژه در نقش اسم فاعل «مُحْتَجِب» (muḥtajib) است. در صورت قرائت به عنوان اسم مفعول، به صورت «مُحْتَجَب» (muḥtajab) به معنی در پرده شده یا پنهان گشته نیز خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه محتجب به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «پنهان»، «پوشیده» یا «گوشهنشین» به کار میرود و دارای ۵ حرف است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم محتجب در زبان انگلیسی، بسته به سیاق متن از واژگانی که به پنهان بودن یا پشت پرده بودن اشاره دارند استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل پنهان، پوشیده، مستور، مخفی، منزوی، گوشهنشین و پردگی هستند که همگی مفهوم دوری از دید و آشکارایی را میرسانند.
در قرآن
عین واژهٔ «محتجب» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، کلمات همریشه آن از ریشه (ح ج ب) مانند «حِجاب» (آیه ۱۷ سوره مریم) و «مَحْجُوبُون» (آیه ۱۵ سوره مطففین) با مفاهیم مشابهِ پرده و محرومیت از دید وجود دارند.
جمعبندی و توضیح کامل محتجب
واژه محتجب یک صفت و اسم فاعل عربی از باب افتعال (ریشه ح ج ب) است که وارد زبان فارسی شده و در متون ادبی، عرفانی و دینی کاربرد دارد. این کلمه به هر شخص یا امری اطلاق میشود که به دلیل وجود یک مانع، پرده یا حجاب، از دیدگان مردم پنهان گشته یا تعمداً کنارهگیری و گوشهنشینی اختیار کرده است.
در ادبیات عرفانی، این واژه بار معنایی عمیقی دارد و اغلب به حقیقت پنهان از دید نامحرمان یا ذات غیبی پروردگار اشاره میکند که از دسترس ادراک سطحی مخلوقات محتجب است. از نظر ساختاری، این واژه همخانواده کلماتی چون حجاب، محجوب و حاجب بوده و نمادی از استتار، حیا و جدایی میان دو ساحت آشکار و پنهان به شمار میرود.