بشتمه یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل بشتمه

واژهٔ «بشتمه» از جمله کلماتی است که در واژه‌نامه‌های رسمی و معیار زبان فارسی مانند دهخدا، عمید یا معین مدخل مستقلی ندارد. بررسی‌های زبان‌شناختی نشان می‌دهد که این کلمه ماهیتی دوگانه دارد؛ از یک سو در زبان و گویش مازندرانی یک فعل کاملاً رایج و زنده به معنای «گذاشتم» یا «رها کردم» است که در اشعار و ترانه‌های محلی طبری به وفور به کار می‌رود.

از سوی دیگر، در متون کهن لغوی و طب سنتی، احتمال دارد که این واژه شکلِ تصحیح‌نشده یا دگرگون‌شدهٔ واژه‌های «بشمه» یا «بشیمه» باشد که به معنی پوست دباغی‌نشده، چرم خام یا در مواردی دانه دارویی شونیز (سیاهدانه) به کار می‌رفته است. همچنین احتمال خطای نوشتاری از کلمه عربی «مشتَمة» (به معنی دشنام) نیز درباره آن مطرح است.

بنابراین هنگام مواجهه با این کلمه در جدول یا متون، باید به سیاق متن توجه کرد. اگر کاربرد محلی مد نظر باشد، معنای فعلی (گذاشتن) و اگر متون کهن فرآوری پوست مد نظر باشد، معنای چرم خام و ناتراشیده برای آن استخراج می‌شود.