یعنی چه
مرتاب صفت فاعلی از ریشه عربی «ریب» است و به کسی اطلاق میشود که در کارها، حقایق یا باورهای خود دچار شک، بدگمانی و تردید مفرط است و نمیتواند به قطعیت و یقین برسد.
تلفظ
این واژه به صورت مُرْتاب (با ضمه م و سکون ر) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه مرتاب به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای راهنماهایی مثل «شککننده» یا «بدگمان» استفاده میشود.
به انگلیسی
این کلمات بهترین معادلها برای انتقال مفهوم شکاکیت و تردید ذهنی مرتاب در زبان انگلیسی هستند.
به عربی
واژه مرتاب اصالتاً عربی و از باب افتعال (ارتياب) است و در این زبان نیز به همین معنا به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی واژههایی مانند شکاک، بدگمان، دودل و دیرباور دقیقترین معادلهای روان برای مرتاب هستند.
نماد چیست
در متون ادبی، اخلاقی و دینی، مرتاب به عنوان نماد فردی شناخته میشود که از ثبات قدم محروم است و در برابر مفهوم «مؤمن» یا «اهل یقین» قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل مرتاب
واژه مرتاب یک صفت با ریشه عربی (از ردیف لغوی ریب) است که ورود آن به فرهنگ لغات فارسی به معنای فرد شککننده و بدگمان ثبت شده است. این کلمه به کسی اشاره دارد که در باورها، تصمیمها یا حقایق پیرامون خود دچار تزلزل و عدم قطعیت است و نمیتواند به آرامشِ یقین دست یابد. در فرهنگهای لغت معتبر نظیر دهخدا نیز بر همین معنای شکاکیت تاکید شده است.
این واژه در قرآن کریم نیز به عنوان صفتی ملامتآمیز برای کسانی که در حقایق الهی و دینی دچار تردیدهای بیمارگونه هستند به کار رفته است؛ برای نمونه در آیه ۳۴ سوره غافر از افراد «مسرف مرتاب» (اسرافکار تردیدکننده) یاد شده است. بنابراین بار معنایی این کلمه حاوی نوعی ضعفِ اراده و تزلزل فکری است.
باید توجه داشت که این کلمه گاهی به اشتباه با واژههایی مانند مرتب خطا گرفته میشود، اما معنای دقیق و اصیل آن کاملاً در دایره لغات مربوط به شک و دودلی قرار دارد و متضاد کلماتی چون مؤمن، متیقن و استوار است.