یعنی چه
«الدوزان» (یا دوزان) یک اصطلاح تخصصی و فنی در حوزه موسیقی است که به حالت کوک بودن، هارمونی، و تنظیم دقیق صداها و تارهای یک ساز (بهویژه سازهای زهی مانند عود) اشاره دارد.
تلفظ
این کلمه در کاربرد موسیقایی به صورت اَلْدووزان (با ضمه روی دال و سکون روی واو) تلفظ میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از واژههای مربوط به تنظیم فرکانس و صدا استفاده میشود.
به عربی
این واژه در زبان عربی معاصر (بهویژه در حوزه موسیقی شام و عراق) به عنوان یک اصطلاح رایج برای همکوکی سازها به کار میرود.
به ترکی
ریشه اصلی این لفظ از واژه ترکی عثمانی Düzen به معنی نظم و سیستم گرفته شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در ادبیات موسیقی فارسی، کلماتی نظیر کوک، سازگاری صوتی و همنوایی هستند.
جمعبندی و توضیح کامل الدوزان
واژه «الدوزان» در اصل شکل معرفه (همراه با الـ) واژه «دوزان» است. این کلمه ریشه در زبان فارسی معیار ندارد، بلکه یک اصطلاح دخیل و اقتباسی در موسیقی جهان عرب (بهویژه مناطق شام و عراق) است که از واژه ترکی عثمانی «düzen» (به معنای نظم، ترتیب و کوک) وام گرفته شده و برای توصیف وضعیت آرمانی و دقیق صداهای یک ساز موسیقی به کار میرود.
در حوزه فرهنگ و اصطلاحات اصیل فارسی، دوزان صرفاً میتواند صفت فاعلی مشتق از مصدر دوزیدن (به معنی در حال دوختن) باشد، اما ساختار «الدوزان» قطعاً اشاره به همان اصطلاح موسیقایی یعنی تنظیم، هارمونی و همکوکی سازهای زهی دارد و متضاد آن در موسیقی کلمه «نشاز» یا ناکوکی است.
این واژه کاربرد دینی یا قرآنی ندارد و به عنوان یک کلمه فنی و کاربردی، نماد نظم، همگامسازی و بهینهسازی سیستمهای صوتی در اجرای قطعات موسیقی به شمار میرود.