یعنی چه
واژه عنزة دو معنای اصلی دارد؛ در معنای اول به یک رأس بز ماده اشاره میکند و در معنای دوم، به نوعی نیزه یا عصای کوتاه که در انتهای آن آهنی نوکتیز قرار دارد و در زمین فرو میرود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی، کلمه چهار حرفی عنزة به عنوان معادل نیزه کوتاه، زوبین، عکازه یا بز ماده شناخته میشود.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد، در زبان انگلیسی برای معنای اول از واژگان مربوط به بزسانان و برای معنای دوم از اصطلاحات مرتبط با حربه و نیزه کوچک استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است؛ در لغتنامههای عربی برای حیوان به ماعز و برای شیء به عصای آهنین یا حربه تعبیر شده است.
به فارسی
در زبان فارسی و متون کهن ادبی، این واژه وامگرفته شده از عربی است و به معادلهای دقیقی چون بز ماده، زوبین، خشت، یا عصای نوکتیز اشاره دارد.
در قرآن
کلمه عنزة در قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال ریشه همخانواده آن یعنی «ماعز» (بزها) در آیه ۱۴۳ سوره انعام ذکر شده است. همچنین این واژه در احادیث نبوی به عنوان چوبی که پیامبر برای تعیین ستره و قبله در زمین فرو میکردند، کاربرد تاریخی فراوان دارد.
نماد چیست
در صدر اسلام، عنزة (نیزه کوتاه فرو رفته در زمین) به عنوان نمادی از تعیین جهت قبله، اقتدار مذهبی و حاکمیت شناخته میشد، تا جایی که تصویر آن روی سکههای اولیه اموی نیز ضرب میشد. در فرهنگ عامه عرب نیز نمادی از دامداری و معیشت سنتی است.
جمعبندی و توضیح کامل عنزة
واژه عنزة یک کلمه اصیل با ریشه سامی است که دو قلمرو معنایی کاملاً متفاوت را در بر میگیرد. در معنای طبیعی و رایج خود، به معنی بز ماده است که با واژگان سایر زبانهای سامی مانند عبری همریشه بوده و کاربرد عام دارد. در معنای تاریخی و ابزاری، به نوعی نیزه کوتاه یا عصای آهنی گفته میشود که در تاریخ صدر اسلام اهمیت عبادی و سیاسی بالایی داشته است.
این کلمه اگرچه به طور مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده، اما به دلیل استفاده پیامبر اسلام (ص) از آن به عنوان ستره نماز در فضاهای باز، در اصطلاحات فقهی، حدیثی و حتی معماری اسلامی (مانند محرابهای بیرونی مساجد مغرب اسلامی) جایگاه ویژهای یافته است. بنابراین شناخت دقیق آن مستلزم توجه به هر دو جنبه لغوی و تاریخی واژه است.