یعنی چه
مُتَبَّل در لغت به معنی غدا یا چاشنیای است که به آن ادویه زده و مزهدار کرده باشند. در فرهنگ غذایی امروز، متبل نام یک پیشغذا و دیپ مشهور خاورمیانهای (به ویژه عربی) است که از ترکیب بادمجان کبابی، ارده (طحینه)، سیر، آبلیمو و روغن زیتون تهیه میشود و بافت کرمی و لذیذی دارد.
تلفظ
این واژه به صورت مُتَبَّل (با ضمه مِیم، فتح تاء و فتح و تشدید باء) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «چاشنیدار»، «ادویهدار شده» یا «نوعی غذای عربی با بادمجان»، واژه ۴ حرفی «متبل» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای توصیف صفت متبل از کلمات Seasoned یا Spiced و برای نام بردن از خودِ غذا در منوهای بینالمللی از همان واژه Mutabbal استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، برای اشاره به این پیشغذای بادمجان کلمه Mütebbel یا Patlıcan ezmesi و برای صفت طعمدار بودن واژههای Baharatlı و Çeşnili به کار میروند.
به فارسی
برگردان دقیق این واژهٔ مفعولی عربی در زبان فارسی، صفاتی مانند «ادویهدار»، «چاشنیزده»، «مزهدار شده» و «طعمدار» است که برای غذاهای آمادۀ پخت یا چاشنیخورده استفاده میشود.
نماد چیست
این کلمه بار نمادین، اسطورهای یا ادبی خاصی در دیوانهای شعر ندارد؛ اما در انسانشناسی فرهنگی، نمادی از سفرههای سخاوتمندانه خاورمیانه، بخشندگی، و اصالت آشپزی شام و مدیترانه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل متبل
واژه متبل یک اسم مفعول عربی از ریشه «ت ب ل» است که در دو معنای عمومی و اختصاصی کاربرد دارد. در معنای عمومی، متبل به هر نوع غذا یا گوشتی گفته میشود که با انواع ادویهها، سسها و چاشنیها مزهدار یا به اصطلاح مرینیت شده باشد. این واژه در زبان فارسی عیناً وام گرفته شده و در متون کهن آشپزی و فرهنگهای لغت به عنوان صفت غذاها به کار رفته است.
در معنای اختصاصی و امروزی، متبل معرف یک دیپ یا پیشغذای بسیار محبوب و کرمی در کشورهای عربی و مدیترانهای است. این غذا که پایه اصلی آن بادمجان کبابی و ارده تند و غلیظ است، شباهت زیادی به باباغنوش دارد اما به دلیل سهم بیشتر ارده، بافتی یکدستتر و طعمی ملایمتر و غنیتر به خود میگیرد.
در مجموع، این کلمه چهار حرفی هم در حوزه حل جدول به عنوان معادل طعمدار و ادویهدار شناخته میشود و هم در دنیای مدرن شکمگردی و آشپزی بینالمللی، جایگاه ویژهای به عنوان یک گزینه گیاهی و مدیترانهای لذیذ پیدا کرده است.