یعنی چه
انثلام در لغت به معنی ایجاد شکستگی، شکاف یا لبپریدگی در لبهٔ چیزی است؛ مانند کند شدن و از تیزی افتادن تیغه شمشیر یا چاقو. این واژه در مفهوم کنایی و استعاری نیز به معنی آسیب دیدن انسجام، سست شدن پایههای یک ساختار (مانند ایمان یا شخصیت) و از دست رفتن کمال و یکپارچگی به کار میرود.
تلفظ
این واژه بر وزن انفعال بوده و تلفظ صحیح آن به صورت اِنْثِلام (با سکون نون و ث، و فتح لام) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه ۶ حرفی است و معمولاً در جواب راهنماهایی چون «رخنهدار شدن»، «ترک برداشتن لبه شمشیر» یا «لبپریدگی ظرف» به کار میرود.
به عربی
واژه انثلام خود اصالتاً عربی و مصدر باب انفعال است. در عربی معاصر برای این مفهوم از عباراتی نظیر تكسّر الحافّة (شکستن لبه) یا واژههای همخانواده نظیر تثلم و تشقق نیز استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل لبپر شدن، شکستگی لبه، ترکخوردگی، رخنه یافتن و شق شدن هستند که بسته به متنِ کاربرد، انتخاب میشوند.
در قرآن
واژه انثلام و ریشه ثلاثی آن (ثلم) در متن قرآن کریم به کار نرفتهاند. با این حال، ریشه آن در احادیث مشهوری مانند «إِذَا مَاتَ الْعَالِمُ ثُلِمَ فِي الْإِسْلَامِ ثُلْمَةٌ...» (هرگاه عالمی بمیرد، رخنهای در اسلام ایجاد میشود) به وفور دیده میشود.
نماد چیست
در ادبیات و متون کهن، انثلام به صورت شهودی نمادی از یک «شمشیر لبپر شده» یا «دیوار رخنهدار» است و مجازاً به عنوان نماد ضعف در ساختار فیزیکی یا معنوی، سست شدن ایمان و آسیب دیدن انسجام اخلاقی جامعه به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل انثلام
واژه «انثلام» یک مصدر عربی از باب انفعال و برخاسته از ریشه «ثلم» است که به طور دقیق به معنای ایجاد رخنه، ترکخوردگی یا لبپریدگی در لبه اشیایی مانند ظرف، شمشیر و دیوار اشاره دارد. این کلمه در زبان فارسی به عنوان یک لغت ادبی و کلاسیک شناخته میشود و در متون کهن کاربرد دارد.
علاوه بر معنای فیزیکی، انثلام در ادبیات به صورت کنایی و استعاری نیز جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که هرگونه خلل، تزلزل و آسیب دیدن انسجام و یکپارچگی امور معنوی و ساختارهای اجتماعی (مانند سست شدن پایههای یک حکومت یا رخنه در ایمان) را با این واژه توصیف میکنند.
در مجموع، این واژه ۶ حرفی گرچه در زبان روزمره و مدرن امروزی کاربرد رایجی ندارد، اما در حل جدولهای متقاطع، درک متون کهن اسلامی و ادبی، و شناخت همخانوادههایی چون «ثلمه» و «مثلم» نقشی کلیدی ایفا میکند.