یعنی چه
این واژه در زبان عامیانه و تهران قدیم به وضعیتی اشاره دارد که در آن لباس، پارچه، پوست یا هر شیء دیگری به یک جسم تیز (مثل میخ) گیر کند و تکهای از آن به شکل و اندازه تقریبی یک قلوه کنده، سوراخ یا پاره شود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان صفت برای پارگیهای ضخیم و تکهای به کار میرود.
به انگلیسی
معادل دقیق اصطلاحی در انگلیسی ندارد، اما مفاهیم فوق معنای کنده شدن قطعهای از یک کل را میرسانند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از واژگانی که به پارگی وسیع یا کنده شدن اشاره دارند استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی اصطلاحاتی که معنی جدا شدن یا گود شدن تکهای از یک شیء را میدهند، به این واژه نزدیک هستند.
به فارسی
واژههای جایگزین در فارسی معیار شامل تکهکنده، آسیبدیده، سوراخشده و پارهپاره هستند که عمق و شکل پارگی محاورهایِ قلوهکن را به زبان رسمی نزدیک میکنند.
نماد چیست
این واژه بار نمادین، اسطورهای یا مذهبی خاصی ندارد و در فرهنگ عامه صرفاً یک اصطلاح توصیفی و کنایی برای شدت خرابی، پارگی نامنظم یا صدمه دیدن فیزیکی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قلوه کن
واژه «قلوه کن» یک اصطلاح کاملاً عامیانه و اصیل در زبان محاورهای فارسی (به ویژه تهران قدیم) است. این ترکیب از واژه «قلوه» (که خود تغییریافته کلمه عربی کلیه است) و جزء فعلی «کن» از مصدر کندن ساخته شده است. مفهوم آن به کنده شدن یا پاره شدن تکهای درشت و نامنظم از لباس، پوست یا اشیاء بر اثر برخورد با یک مانع تیز اشاره دارد، به طوری که جای خالی آن شبیه به یک قلوه (یا قلوهسنگ) سوراخ یا پنجرهای شود.
اگرچه این عبارت در لغتنامههای رسمی و معیار مانند دهخدا و معین به عنوان یک مدخل مستقل و استاندارد ثبت نشده است، اما ریشههای تکواژهای آن کاملاً شناخته شده هستند. این واژه در ادبیات رسمی یا متون مذهبی و قرآنی کاربردی ندارد و صرفاً جنبه توصیفی در زبان روزمره و اصطلاحات جدول کلمات متقاطع دارد.