یعنی چه
این عبارت در اصل ریشه در فرهنگ قرآنی دارد و به معنای «آیا سپیدهدم نزدیک نیست؟» است. در گفتگوهای روزمره و ادبی، به عنوان ضربالمثل یا کنایهای امیدبخش برای نشان دادن پایان یافتن دوران تاریکی، ظلم، سختی یا انتظار و فرارسیدن روشنایی، موفقیت و فرج به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب در زبان فارسی معمولاً به صورت اضافه «صبحِ قریب» یا با حفظ حرف جر عربی به صورت «صبح بِقریب» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان نشانهای از آیات قرآنی سوره هود یا کنایهای ادبی برای گشایش و فرج نزدیک با تعداد حروف مشخص پرسیده میشود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم کنایی آن در زبان انگلیسی از عباراتی که نزدیک بودن طلوع آفتاب یا روشنایی را پس از تاریکی نشان میدهند، استفاده میشود.
به عربی
این عبارت دقیقاً بخشی از آیه قرآنی است که در زبان عربی به عنوان مَثَل در موقعیتهای سخت برای دلداری و امید دادن به کار میرود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی آن شامل عباراتی چون «فرجِ نزدیک»، «طلیعه سپیدهدم»، «فجر صادق» و کنایه معروف «پایان شب سیه سپید است» میباشد.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی، این عبارت نماد قطعی بودن زوال تاریکی و پیروزی نور بر ظلمت است. همچنین در ادبیات معاصر و مهدویت، به عنوان نمادی برای انتظار منجی و امید به آیندهای روشن و عادلانه استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل صبح بقریب
عبارت «صبح بقریب» برگرفته از آیه ۸۱ سوره مبارکه هود («إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَیْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ») است. این آیه در جریان داستان حضرت لوط (ع) و هنگام اعلام زمان وقوع عذاب قوم تبهکار توسط فرشتگان نازل شده است. زمانی که حضرت لوط خواهان تعجیل در مجازات آنان بود، فرشتگان به او یادآوری کردند که موعد عذاب صبح است و صبح بسیار نزدیک است.
این عبارت قرآنی به مرور زمان وارد زبان و ادبیات فارسی شده و به عنوان یک اصطلاح یا ضربالمثل کنایی جایگاه ویژهای یافته است. هرگاه فرد یا جامعهای در اوج سختیها، ملال یا خفقان قرار دارد، از این عبارت برای تزریق روحیه امید، نوید دادن پیروزی قریبالوقوع و یادآوری این حقیقت که تاریکی هر چقدر هم طولانی باشد در نهایت محکوم به شکست در برابر سپیدهدم است، استفاده میشود.