یعنی چه
عبارت «باده زدن» یک ترکیب اصطلاحی و ادبی در زبان فارسی است که از ترکیب «باده» (شراب، می) و فعل «زدن» (در اینجا به معنی نوشیدن و صرف کردن) ساخته شده است. این اصطلاح در متون کلاسیک و محاورات قدیمی به معنی شرابخواری و مست شدن بهکار میرفته، اما در بافتار متون عرفانی و شعر فارسی، کنایه از وجد، سرور معنوی، رهایی از عقل مصلحتاندیش و غرق شدن در عشق الهی و معرفت شهودی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب اصطلاحی به صورت [bā.de za.dan] است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «باده زدن» با ۷ حرف است. همچنین بسته به تعداد حروف طراح جدول، کلماتی نظیر میگساری یا بادهنوشیدن نیز میتوانند مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافتار متن، برای انتقال مفهوم این عبارت از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این فعل، از ترکیبات شرب الخمر یا اصطلاحات کنایی و ادبی استفاده میگردد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و اشعار عرفانی ایران (بهویژه در دیوان حافظ و مولانا)، باده زدن نمادی از تجارب شهودی، غرق شدن در معرفت الهی، رهایی از خودخواهی و عقل مصلحتاندیش، و رسیدن به شادی و سرور راستینِ مذهبی و عرفانی است؛ لذا لزوماً به معنی مادی و ظاهری آن اشاره ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل باده زدن
اصطلاح «باده زدن» در زبان فارسی ترکیبی ساخته شده از واژهٔ کهن و اصیل «باده» (به معنی شراب) و فعل «زدن» است که در مصادر مرکب به معنای نوشیدن و صرف کردن به کار میرود. اگرچه در زبان معیار امروز کمتر به صورت یک فعل مستقلِ رسمی استفاده میشود و شکلهای دیگری مانند «باده نوشیدن» رایجتر است، اما این ترکیب جایگاه ویژهای در تاریخ ادبیات ایران دارد.
در شعر و ادبیات عرفانی، این عبارت کاملاً از ساحت مادی خود فراتر رفته و به عنوان یک نماد کلیدی برای توصیف احوالات معنوی به کار میرود. باده زدن در این بافتار، کنایه از پذیرش عشق الهی، تجلی معرفت در دل سالک و بیخودی از خویشتنِ مادی است تا جایی که عقل ظاهری جای خود را به شور و شهود قلبی میدهد.
از نظر ساختاری و واژهشناسی، این ترکیب کاملاً فارسی بوده و در کاربردهای جدولی دقیقاً یک عبارت ۷ حرفی محسوب میشود. در برگردانهای بینالمللی نیز معادلهای آن به مفاهیمی چون نوشیدن شراب یا مست شدن اشاره دارند، هرچند که ظرایف استعاری آن در ترجمههای تحتاللفظی منتقل نمیشود.