اجری خوار یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل اجری خوار

واژهٔ «اجری‌خوار» یک ترکیب اسمی-فعلی کهن و فصیح در زبان فارسی است که از دو بخش «اِجری» (معربِ اجراء، به معنی سهمیه، جیره و مستمری مستمر طعام یا مال) و «خوار» (از مصدر خوردن، در معنای مجازیِ دریافت کردن و بهره‌مند شدن) تشکیل شده است. این اصطلاح در نظام‌های اداری و دیوانی گذشته، اشاره به کارمندان، سپاهیان یا افرادی داشته که از حکومت یا یک شخصیت صاحب‌منصب، حقوق و مواجب ثابتی را دریافت می‌کردند.

در ساختار معنایی، این کلمه با واژگانی چون راتبه‌خوار، جیره‌خوار و مواجب‌بگیر مترادف است و در نقطه مقابل مفاهیمی مثل «سرآزاد»، مستقل یا نیروی داوطلب قرار می‌گیرد. اگرچه خودِ ترکیب در قرآن کریم نیامده، ریشهٔ آن (أجر) کاملاً قرآنی و اسلامی است. در اشعار کهن فارسی نیز گاهی برای نشان دادن وابستگیِ مخلوق به خالق یا مأمور به آمر استفاده شده است.