یعنی چه
واژه بلعات در اصل به معنای چیزهای بلعیدهشده و فروبرده یا مجاری، سوراخها و راههای مکش و فروبردن آب و مواد است. در برخی کاربردهای عامیانه یا محاورهای نیز ممکن است به عنوان شکل تغییریافته یا اشتباهی از واژه عربی «بالوعات» به معنی چاههای فاضلاب و دهانههای آبرو به کار رود.
تلفظ
این واژه به صورت بَلَعات (با فتح ب و ل) تلفظ میشود که ساختار جمع مؤنث سالم دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این مدخل دقیقاً خود کلمه «بلعات» با ۵ حرف است که به عنوان راه فروبودن آب یا فروبردهها شناخته میشود.
به انگلیسی
بسته به اینکه معنای اصلی مد نظر باشد یا کاربرد عامیانه آن به عنوان مجرای آب، معادلهای انگلیسی متفاوتی دارد.
به عربی
در زبان عربی، بلعات جمع کلمه بلعة است، اما واژه استاندارد برای مجاری فاضلاب شهری بالوعات است.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این واژه «فروبردهها» یا «لقمکها» است و در معنای ثانویه محاورهای به «چاه فاضلاب» یا «آبرو» اشاره دارد.
در قرآن
خود واژه «بلعات» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشه سه حرفی آن (ب-ل-ع) در آیه ۴۴ سوره مبارکه هود در داستان طوفان نوح به صورت فعل امر به کار رفته است: «وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ» یعنی «و گفته شد: ای زمین، آبت را فروبر».
نماد چیست
این واژه نماد اساطیری خاصی ندارد؛ اما ریشه آن در نجوم قدیم در نام ستاره «سعد بلع» (منزل بیستوسوم از منازل ماه) استفاده شده که نماد فروبردن ستاره کوچکتر مجاورش بوده است. در کاربرد مدرن شهری نیز نماد جذب یا دفع پنهان آلودگیها است.
جمعبندی و توضیح کامل بلعات
واژه «بلعات» یک مدخل مستقل و رایج در لغتنامههای شاخص فارسی مانند دهخدا، معین و عمید ندارد. این کلمه در واقع شکل جمع مؤنث سالم از ریشه عربی «بَلْع» است و به معنی فروبردهها، بلعیدهشدهها یا مجاری و سوراخهایی است که چیزی را درون خود فرومیبرند.
بررسی دقیق ریشهشناختی نشان میدهد که مردم و طراحان جدول گاهی این واژه را به عنوان صورت گفتاری یا نوشتاری تحریفشده از کلمه «بالوعات» (به معنی چاهها یا دهانههای فاضلاب و آبرو) به کار میبرند. به همین دلیل در زبان فارسی معیار، کاربرد مستقل و رسمی چندانی ندارد و بیشتر یک لفظ ثانویه محسوب میشود.
در نهایت، اگرچه خود کلمه در متون قرآنی به چشم نمیخورد، اما ریشه فعلی آن در آیه مشهور داستان حضرت نوح («ابْلَعِي مَاءَكِ») اعتبار معنایی آن را به عنوان عملِ فروبردن و مکش آب تایید میکند. همچنین در علم نجوم قدیم، این ریشه یادآور اصطلاح «سعد بلع» در صورتهای فلکی است.