یعنی چه
صواع در اصل به ظرف یا پیمانهای بزرگ گفته میشود که در گذشته برای سنجش و توزیع غلاتی مانند گندم و جو به کار میرفته است. همچنین این واژه به جامهای بزرگ پادشاهان که کاربرد دوگانه برای نوشیدن و پیمانهکردن داشتهاند، اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت صُواع (Ṣuwāʿ) تلفظ میشود که در آن حرف صاد دارای ضمه و پس از آن واو با الف مدی میآید.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «پیمانه پادشاه»، «جام بزرگ» یا «ظرف اندازهگیری غلات در قدیم»، واژه چهار حرفی «صواع» یا واژه سه حرفی «صاع» مد نظر قرار میگیرد.
به عربی
در زبان عربی این واژه از ریشه «ص و ع» بوده و به عنوان اسم ابزار یا ظرف برای پیمانه کردن و نوشیدن به کار میرود.
به فارسی
نزدیکترین معادلهای فارسی برای این واژه شامل پیمانه، جام، کیل و سقایه (ظرف آبخوری) است که مفهوم ظرفی برای سنجش حجم یا نوشیدن را میرسانند.
در قرآن
این کلمه تنها یکبار در قرآن مجید در جریان داستان حضرت یوسف (ع) به کار رفته است؛ آنجا که کارگزاران مصری میگویند: «قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِکِ» یعنی پیمانه پادشاه را گم کردهایم. در همین داستان از این ظرف با عنوان سقایه نیز یاد شده است.
نماد چیست
صواع در وهله اول به دلیل کاربردش به عنوان پیمانه، نمادی از وزن، سنجش و عدالت است. در بستر داستانهای دینی و ادبی، این واژه نماد حکمت، تدبیر و آزمون الهی به شمار میرود که اشاره به طرح حضرت یوسف برای نگه داشتن برادرش بنیامین دارد.
جمعبندی و توضیح کامل صواع
واژه عربی «صُواع» یک وامواژه کهن در زبان فارسی است که ریشه در فرهنگ و ادبیات قرآنی دارد. این کلمه به معنای ظرفی بزرگ است که در جوامع قدیمی کاربردی دوگانه داشته؛ از یک سو به عنوان مکیال و پیمانه برای سنجش غلات و برقراری عدالت در دادوستد استفاده میشده و از سوی دیگر به عنوان جام نوشیدنی مخصوص پادشاهان و بزرگان کاربرد داشته است.
شهرت اصلی این واژه به داستان حضرت یوسف (ع) در قرآن بازمیگردد، جایی که گم شدن این ظرف ارزشمند ابزاری برای اجرای طرح و تدبیر الهی یوسف جهت حفظ برادرش میشود. به همین دلیل، صواع در ادبیات مذهبی و عرفانی فراتر از یک ظرف مادی، به نمادی از آزمونهای الهی، حکمت مکتوم و معیارهای دقیق سنجش اعمال تبدیل شده است.
در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع، این واژه چهار حرفی یکی از پاسخهای کلیدی برای سوالاتی است که به ظروف باستانی، پیمانههای پادشاهی یا لغات قرآنی اشاره دارند و شناخت آن به حل خانههای قفلشده جدول کمک شایانی میکند.