یعنی چه
کارما در اصطلاح فلسفی و ادیان شرقی، به این معناست که هر نیت، سخن و رفتار انسان (چه خوب و چه بد)، انرژی و بازتابی همسنگ در آینده برای خود او به همراه خواهد داشت. به زبان ساده، این قانون میگوید که انسان نتیجهٔ اعمالش را در زندگی خود درو میکند.
ریشه
این واژه از زبان باستانی سانسکریت (Karman) به معنی «عمل، کردار یا کنش» ریشه گرفته است. باورهای عامیانهای که این کلمه را ترکیبی از واژههای فارسی «کار + ما» میدانند، از نظر زبانشناسی کاملاً مردود و اشتباه هستند و صرفاً یک شباهت صوتی ظاهری است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت ساکن روی حرف ر و با کشش در الف پایانی (kārmā) تلفظ میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از همان واژه Karma برای اشاره به این مفهوم فلسفی استفاده میشود و در معنای لغوی و ساختاری، واژههای Action یا Deed نیز به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی برای بیان این مفهوم از اصطلاحات «جزاء الأعمال» یا «مكافأة» و در متون فلسفی از «قانون السببية» استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی واژههای «کردار»، «کنش»، «بازتاب عمل»، «مکافات عمل»، «تاوان» و «سرنوشتِ ناشی از عمل» نزدیکترین معادلها برای رساندن مفهوم کارما هستند.
در قرآن
عین واژهٔ «کارما» در قرآن وجود ندارد، زیرا این اصطلاح متعلق به جهانبینی ادیان شرقی است. با این حال، مفهومِ بازگشتِ اعمال به شدت در قرآن تاکید شده است؛ مانند آیه ۷ سوره زلزال: «فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُۥ» (پس هر کس به وزن ذرهای کار خیر کند آن را میبیند). تفاوت اصلی در این است که در دیدگاه قرآنی، بازگشت اعمال تحت تدبیر خداوند حکیم است و با توبه میتوان اثرات وضعی گناه را محو کرد، اما کارمای شرقی یک قانونِ مکانیکی و سختگیرانه است.
نماد چیست
در فرهنگهای شرقی، کارما با «چرخهٔ سمساره» یا «دارماچاکرا» (که شبیه به سکان کشتی یا یک چرخ دایرهای است) نمایش داده میشود که نشاندهنده زنجیرهٔ بیپایان تولد و مرگ بر اساس اعمال است. در فرهنگ عمومی امروز نیز گاهی از نماد بینهایت (∞) یا اثر دومینو برای تصویر کردن آن استفاده میکنند.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه اصلی لاتین آن Karma است. در فرهنگ جهانی و زبان انگلیسی، این واژه دقیقاً به همین صورت برای توصیف اصل معنوی علت و معلول به کار میرود؛ جایی که نیت و اعمال فرد (علت) بر آینده آن فرد (معلول) تأثیر میگذارد. این اصطلاح امروزه در مکالمات روزمره غربی نیز به معنای «بازگشت انرژی رفتار به خود شخص» بسیار رایج است.
جمعبندی و توضیح کامل کارما
واژه کارما ریشه در زبان سانسکریت باستان دارد و در اصل به معنای «عمل و کردار» است. در فلسفه و ادیان شرقی مانند هندوئیسم و بودیسم، کارما به عنوان یک قانون کیهانی و عادلانه شناخته میشود که بر پایه علت و معلول استوار است؛ بدین معنا که هرگونه رفتار، نیت یا کنش انسان، بازتابی کاملاً متناسب با خود را در زندگی او ایجاد خواهد کرد.
اگرچه خود این واژه در زبان فارسی یا متون اسلامی سابقه تاریخی ندارد، اما مفهوم محوری آن یعنی «مکافات عمل» و «رسیدن به جزای کردار» کاملاً با فرهنگ ایرانی و آیات قرآن همخوانی دارد. تفاوت بنیادین مفهوم شرقی کارما با نگرش توحیدی در این است که در کارمای سنتی، اعمال به صورت خودکار و در چرخههای متعدد زندگی (تناسخ) بازمیگردند، در حالی که در نگرش اسلامی، پاداش و کیفر اعمال تحت نظام عدل الهی، توبهپذیری و حسابرسی قیامت معنا پیدا میکند.