یعنی چه
دُبّاء در لغت به معنی کدو، کدوی سبز، کدو تنبل یا کدو قلیانی است. همچنین در قدیم به ظروف توخالی که از پوست خشکشدهٔ کدو برای نگهداری مایعات میساختند، دُبّاء میگفتند. این واژه کلاسیک و کهن است و در متون طب سنتی کاربرد دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت دُبّاء (Dobbaa) است که با ضمه روی حرف دال و تشدید و فتح روی حرف باء خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه دُبّاء به عنوان یک پاسخ ۴ حرفی برای راهنمای «کدو» یا «نوعی کدو در متون کهن» شناخته میشود.
به عربی
در زبان عربی، دُبّاء واژهای استاندارد برای اشاره به کدو است و در کنار واژههای قرع و یقطین در یک خانواده معنایی قرار میگیرد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه کلماتی همچون کدو، کدوی رومی، کدوی تر و کدو حلوایی هستند که امروزه در زبان روزمره به کار میروند.
در قرآن
خود واژه «دُبّاء» در متن قرآن نیامده است؛ اما واژه مرتبط «یَقْطین» در آیه ۱۴۶ سوره صافات برای اشاره به گیاهی که بر حضرت یونس سایه افکند آمده است، که مفسران آن را همان دُبّاء یا کدو معنا کردهاند. با این حال، کلمه دُبّاء در احادیث نبوی فراوان به کار رفته است.
نماد چیست
در طب سنتی و فرهنگ اسلامی، به دلیل داستان حضرت یونس، این گیاه نماد سایه، نجات، خنکی و آرامش است. در ادبیات فارسی نیز گاهی به خاطر درون خالی کدو، نماد پوچی یا تهی بودن محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دباء
واژه دُبّاء یک وامواژه کهن عربی در زبان فارسی است که عمدتاً در متون ادبی قدیمی، لغتنامههای کلاسیک مانند دهخدا و کتابهای طب سنتی به چشم میخورد. این کلمه در اصل به معنای کدو و انواع آن مانند کدو تنبل یا کدو قلیانی است و در گذشته به ظرفی که از پوست خشک کدو برای حمل مایعات میساختند نیز اطلاق میشده است.
اگرچه این کلمه امروز در گفتار روزمره فارسیزبانان کاربرد زنده و رایجی ندارد، اما به دلیل حضور در احادیث نبوی و ارتباط معنایی نزدیکش با واژه قرآنی «یقطین»، در متون مذهبی و تفسیر اهمیت دارد. همچنین در فرهنگ عبارات، این کلمه به عنوان نمادی از خنکی و آرامش و در مواردی به دلیل ساختار فیزیکی کدو، به عنوان نماد تهی بودن شناخته میشود.