قرانات یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل قرانات

واژه «قرانات» یک اصطلاح کهن و وام‌گرفته از زبان عربی است که در ادبیات علمی، نجومی و تاریخی ایران زمین کاربرد سنگینی داشته است. این کلمه از یک سو جمعِ «قِران» در نظر گرفته می‌شود که به معنای هم‌راستایی، پیوستگی و نزدیک شدن دو یا چند جرم آسمانی در یک درجه معین از برج‌های فلکی (مقارنه) است، و از سوی دیگر در متون لغوی کهن به عنوان جمعِ جمعِ «قرن» به معنای سده‌ها و دوره‌های زمانی طولانی شناخته می‌شود.

در نجوم باستان، پدیده قرانات به‌ویژه هم‌راستایی سیارات بزرگی مانند مشتری و زحل از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بود. منجمانِ گذشته معتقد بودند این رویدادهای آسمانی نادر، نشانه‌ای از تحولات بزرگ سیاسی، سرنگونی سلسله‌ها یا ظهور پادشاهان جدید است؛ به طوری که پادشاهان متولد یا تاج‌گذاری شده در این زمان را «صاحب‌قران» می‌نامیدند.

امروز این واژه در زبان عامیانه و روزمره فارسی کاربرد چندانی ندارد و بیشتر در متون تاریخی، ادبیات نجومی کهن، اشعار کلاسیک و البته به عنوان یک کلمه کلیدی اصیل در جدول‌های کلمات متقاطع دیده می‌شود.