یعنی چه
عبارت «گریخته بود» از نظر دستوری فعل ماضی بعید (گذشته دور)، سومشخص مفرد از مصدر «گریختن» است. این فعل نشان میدهد که عمل فرار یا دور شدن از یک مکان یا موقعیت، در گذشته و پیش از وقوع کار دیگری به طور کامل انجام شده و پایان یافته بود. این واژه کاملاً کلاسیک و اصیل است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، عبارت «گریخته بود» دقیقاً یک پاسخ ۹ حرفی را تشکیل میدهد. متداولترین هممعنیهای آن در ساختار جدول شامل فرار کرده بود، متواری شده بود و دررفته بود است.
به انگلیسی
برای انتقال دقیق مفهوم ماضی بعید (گذشته کامل) این فعل در زبان انگلیسی، از ساختار had به همراه شکل سوم فعل (Past Participle) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای ساخت زمان ماضی بعید، معادلهای فرار کردن (فرَّ و هَرَبَ) را همراه با «کانَ قَد» به کار میبرند تا وقوع فعل در گذشتهٔ دور دستوری را رسانده باشند.
به فارسی
مترادفهای مستقیم فارسی برای این واژه شامل فرار کرده بود، متواری شده بود، رم کرده بود و دررفته بود هستند. در متون کهنتر و رسمی از تعابیر دیگری مانند «بههزیمت رفته بود» یا «هرب کرده بود» نیز استفاده شده است. در مقابل، واژگانی چون مانده بود، ایستاده بود و حضور داشت متضادهای آن به شمار میروند.
نماد چیست
فعل گریختن و حالت «گریخته بود» در فرهنگ و ادبیات فارسی حامل بارهای معنایی متفاوتی است. این وضعیت گاه نمادی مثبت از نجات، رهایی از بند و رستگاری از خطر به شمار میرود و گاه نمادی منفی از ترس، بیوفایی، ناپایداری دنیا (مانند سایه گریزان) یا شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیت است.
جمعبندی و توضیح کامل گریخته بود
عبارت «گریخته بود» یک ساختار فعلی در زمان ماضی بعید (گذشته دور) از مصدر «گریختن» است که فرار کردن یا متواری شدن فردی را در زمانی پیش از یک رویداد دیگر در گذشته نشان میدهد. این واژه دارای ریشهای اصیل در زبان فارسی میانه (پهلوی) است که از ریشههای کهنتر هندواروپایی به معنی رها کردن و دور شدن مشتق شده است و کلماتی مانند گریز، گریزان و گریزگاه همخانوادههای آن هستند.
اگرچه خود این ترکیب فارسی در متن عربی قرآن وجود ندارد، اما مفهوم فرار و گریختن بارها در آیات الهی با ریشههای «فرّ» و «هرب» تصویر شده است؛ از جمله فرار حضرت موسی (ع) از مصر که با عبارت «فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ» بیان شده یا آیه «فَفِرّوا اِلَی الله». این واژه در ادبیات فارسی نمادی دوگانه از رهایی و نجات، یا در مقابل، ترس و ناپایداری است.