یعنی چه
قفازة در لغت به معنی پوشش دست از جنس چرم، پارچه یا پنبه است که برای حفاظت یا گرما استفاده میشود. همچنین در متون قدیمی به زنی که استقرار کمی در یک مکان دارد یا به حشرات جهنده (مانند ملخ) به دلیل ریشه واژه اطلاق شده است.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی به صورت قُفّازَة (با ضمه قاف و تشدید و فتح فاء) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه قفازة به عنوان راهنمای کلماتی چون دستکش، دستوانه یا دستموزه به کار میرود و خود یک واژه ۵ حرفی است.
به عربی
خود واژه اصالتاً عربی است؛ اما در عربی فصیح و امروزی بیشتر از شکل مذكر آن یعنی «القُفّاز» یا شکل جمع آن «القُفّازات» برای اشاره به دستکش استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل دستکش، دستموزه، دستوان و دستبانه هستند که در متون کهن به جای یکدیگر استفاده میشدند.
در قرآن
واژه قفازة و مشتقات همخانواده آن در متن قرآن کریم کاربرد و سابقهای ندارند.
نماد چیست
این واژه در قالب دستکش نماد حفاظت، پاکیزگی و بهداشت است. در قرون وسطی نشانه اشرافیت بوده و در سنت شوالیهگری، پرتاب کردن آن نماد بهچالش کشیدن و دعوت به مبارزه به شمار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل قفازة
واژه «قفازة» یک لغت اصیل عربی و کهن است که در فرهنگهای لغت معتبر فارسی مانند دهخدا نیز بازتاب یافته است. اصلیترین و کاربردیترین معنای آن پوشش دست یا همان دستکش است که در گذشته از چرم، پارچه یا پنبه ساخته میشد و برای گرم کردن یا حفاظت از دست مورد استفاده قرار میگرفت.
این واژه از ریشه «ق-ف-ز» به معنی جهیدن و جستن گرفته شده است؛ به همین دلیل در برخی منابع قدیمی عربی به معنای حشرات جهنده مانند ملخ یا به عنوان کنایهای برای زنان کمثبات و بیقرار نیز به کار رفته است. با این حال، شکل رایجتر آن در عربی امروزی «قفاز» است.
در زبان فارسی امروز، این کلمه کاربرد روزمره ندارد و یک واژه مهجور یا کتابی محسوب میشود، اما در متون کهن ادبی و به ویژه در طراحان جدولهای کلمات متقاطع به عنوان معادل دستکش، دستوانه و دستموزه کاربرد دارد.