کمبیزه یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل کمبیزه

واژهٔ «کمبیزه» که در متون و گویش‌های مختلف به صورت‌های کمبزه، کمبوزه و کنبیزه نیز ضبط شده، یک واژهٔ اصیل و کهن فارسی است. این واژه در فرهنگ‌های لغت شاخصی چون برهان قاطع و فرهنگ جهانگیری به ثبت رسیده و به میوه‌های خانوادهٔ کدوئیان مانند خربزه و طالبی در زمان کال و نارس بودن اشاره دارد که طعمی ترد و شبیه به خیار دارند.

این واژه افزون بر کاربرد در نام‌گذاری صیفی‌جات، به واسطهٔ طبع زمانه‌اش راه خود را به فرهنگ عامه و ضرب‌المثل‌های ایرانی نیز باز کرده است. معروف‌ترین نمود آن در ضرب‌المثل «بزک نمیر بهار می‌آد...» است که در آن کمبیزه مظهر میوه‌ای بهاری و نوبرانه است که دسترسی به آن در زمستان غیرممکن بوده و کنایه از وعده‌های دور و دراز دارد.