یعنی چه
«نمنه ددین» یک واژه مستقل یا اصیل در زبان فارسی معیار نیست، بلکه یک جملهواره یا اصطلاح رایج در زبان ترکی آذربایجانی (به ویژه میان ترکزبانان ایران) است. این عبارت زمانی به کار میرود که فرد حرف مخاطب خود را متوجه نشده و از او میخواهد سخنش را تکرار کند، یا اینکه از شنیدن حرفی دچار تعجب، انکار یا شگفتی شده است. گاهی این اصطلاح به شکل وامواژه یا به شوخی و کنایه در مکالمات فارسیزبانان نیز شنیده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «نَمَنَه دَدین» (یا دئدین) است که بخش اول با فتحهی میانی و بخش دوم با صدای کشیده یا فتحهی مکرر ادا میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «چی گفتی به ترکی» یا اصطلاح عامیانه آذری برای درخواست تکرار حرف، عبارت ۸ حرفی «نمنه ددین» است.
به انگلیسی
معادل دقیق انگلیسی این عبارت برای پرسش از حرفی که زده شده، جمله پرسشی گذشته است.
به ترکی
این عبارت خود ریشه در زبانهای ترکی دارد. در ترکی آذربایجانی به صورت «نمنه ددین» و در ترکی استانبولی به صورت خلاصه شدهی «نه ددین» به کار میرود.
به فارسی
برگردان مستقیم و دقیق این عبارت به فارسی معیار، جملههای پرسشی «چی گفتی؟»، «چه گفتی؟» یا اصطلاح عامیانه «هان؟» و «چی شد؟» است.
نماد چیست
این عبارت هیچگونه بار نمادین، مذهبی، اسطورهای یا ملی ندارد و صرفاً یک ساختار زبانی پرسشی و محاورهای در گفتار عامیانه به شمار میرود.
معنی انگلیسی/خارجی
از نظر ریشهشناسی خارج از زبان فارسی، این عبارت ترکیبی است از «نَمَنَه» (به معنای چه چیزی) که خود ترکیبی آوایی از «نَه» (چه) + «مَن» (من) + «ه» است، به همراه «دَدین» که فعل ماضی دوم شخص مفرد از مصدر «دِمَک» (گفتن) در زبان ترکی آذربایجانی است.
جمعبندی و توضیح کامل نمنه ددین
عبارت «نمنه ددین» یک واژه واحد یا ریشهدار در زبان فارسی معیار نیست، بلکه یک اصطلاح و جملهواره کاملاً عامیانه و پرسشی برگرفته از زبان ترکی آذربایجانی است. این اصطلاح در مکالمات روزمره ترکزبانان و گاه در میان فارسیزبانان به نشانه تعجب، انکار یا صرفاً برای درخواست تکرار کلامِ مخاطب به کار میرود.
از نظر ساختاری، این اصطلاح از دو بخش «نمنه» (چی/چه چیزی) و «ددین» (گفتی) تشکیل شده است که روی هم معنای «چی گفتی؟» را میسازد. در منابع فرهنگ لغت رسمی فارسی مدخلی برای آن وجود ندارد اما در فرهنگ گفتاری مردم ایران کاملاً شناختهشده است.