یعنی چه
جذام یک بیماری عفونی، مزمن و واگیردار است که توسط باکتری مایکوباکتریوم لپره ایجاد میشود. این بیماری در درجه اول پوست، اعصاب محیطی، مجاری تنفسی فوقانی و چشمها را درگیر میکند و در صورت عدم درمان میتواند باعث تخریب بافتها و معلولیت شود.
مترادف
در متون طب سنتی و زبان عامیانه، واژههایی مانند خوره و آکله به عنوان مترادف این بیماری به کار رفتهاند. گاهی نیز در متون قدیمی به اشتباه با برص (پیسی) هممعنی در نظر گرفته شده است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت جُذام (با ضمه روی حرف ج) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ رایج برای طراحانی که این بیماری را از روی تعداد حروف یا نامهای دیگرش میخواهند، کلماتی نظیر جذام، خوره یا آکله است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Leprosy اصطلاح عمومی و تاریخی آن است، در حالی که در محافل علمی و پزشکی به پاس خدمات پزشک کاشف آن، بیماری هانسن (Hansen's disease) نامیده میشود.
به عربی
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و از فعل ثلاثی مجرد (ج-ذ-م) به معنی بریدن و قطع کردن مشتق شده است؛ زیرا در مراحل پیشرفته بیماری، بافتهای بدن دچار آسیب شدید و افتادگی میشوند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این کلمه به عنوان یک وامواژه از زبان عربی به صورت Cüzam وارد شده و دقیقاً به همین بیماری اشاره دارد.
به فارسی
معادل اصیل و دیرین این واژه در زبان فارسی «خوره» است که به دلیل ماهیت تخریبی بیماری و آسیب رساندن تدریجی به بافتهای بدن، به این نام خوانده شده است.
نماد چیست
در طول تاریخ، جذام به دلیل ظاهر ترسناک و باورهای غلط درباره واگیردار بودن شدید آن، نماد انزوای اجباری، طردشدگی از جامعه و تنهایی مطلق بوده است. بیماران مبتلا معمولاً از شهرها رانده شده و در قرنطینههای دورافتاده زندگی میکردند.
جمعبندی و توضیح کامل جذام
واژه جُذام ریشه در زبان عربی دارد و به معنی قطع کردن و بریدن است که به دلیل تخریب بافتهای بدن در مراحل پیشرفته این بیماری عفونی به آن اطلاق شده است. این بیماری مزمن که عامل آن یک باکتری است، در ادبیات و زبان فارسی با نام «خوره» شناخته میشود و از دیرباز جایگاه دردناکی در تاریخ پزشکی و اجتماعی بشر داشته است.
در فرهنگ و ادبیات، جذام بیش از آنکه یک عارضه جسمی تلقی شود، نمادی از تنهایی، مطرود بودن و انزوای اجتماعی است؛ چرا که مبتلایان به آن در گذشته مجبور به زندگی دور از خانواده و شهر خود بودند. امروزه این بیماری با پیشرفت علم پزشکی کاملاً قابل درمان است و ترسهای سنتی پیرامون آن از بین رفته است.