یعنی چه
شخص متمرد به فردی گفته میشود که با سرکشی و نافرمانی، در برابر نظم موجود، قوانین، دستوارت رسمی یا مراجع قدرت ایستادگی کرده و از اجرای آنها خودداری میکند.
تلفظ
واژه شخص با سکون خ و ص، و متمرد به صورت مُتَمَرِّد با ضمه م، فتح ت و م، و تشدید و کسره ر تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «شخص متمرد» با پاسخهایی نظیر یاغی، عاصی، سرکش و نافرمان مطابقت دارد.
به انگلیسی
برای توصیف شخص متمرد در زبان انگلیسی از صفتها و اسمهای مرتبط با سرکشی و نافرمانی استفاده میشود.
به عربی
این کلمه ریشه عربی دارد و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین معنا و ساختار به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی برای این عبارت شامل واژههایی چون سرکش، یاغی، نافرمان، شوخ، چموش و گردنکش است که همگی مفهوم عدم پذیرش دستور را میرسانند.
در قرآن
ترکیب «شخص متمرد» یا خود کلمه «متمرد» عیناً در قرآن ذکر نشده است؛ با این حال، مشتقات همخانواده آن از ریشه (م ر د) مانند «شَیْطانٍ مارِدٍ» (سوره صافات، آیه ۷) و «شَیْطانٍ مَرِیدٍ» (سوره حج، آیه ۳) به معنی شیطان سرکش و نافرمان به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل شخص متمرد
عبارت «شخص متمرد» در ادبیات فارسی و حقوقی به فردی اطلاق میشود که آگاهانه و با سرسختی از اجرای قوانین، فرامین الهی یا دستورهای مراجع قانونی و اداری خودداری میکند. ریشه این واژه عربی بوده و از نظر لغوی با مفاهیمی چون عاری بودن از خیر و برهنگی پیوند دارد، چرا که شخص متمرد خود را از جامه طاعت و خیرخواهی عاری میسازد.
در فرهنگهای مختلف و متون مذهبی، ابلیس یا شیطان به عنوان بزرگترین نماد تاریخی تمرد و سرکشی شناخته میشود، زیرا از دستور صریح خداوند سرپیچی کرد. این اصطلاح امروزه هم در محاورات روزمره برای افراد لجباز و نافرمان و هم در مباحث حقوقی و نظامی برای کسانی که از دستور مافوق سرپیچی میکنند، کاربرد وسیعی دارد.