یعنی چه
این کلمه یک واژه مستقل و ساده در زبان فارسی نیست، بلکه از ترکیب حرف عطف «فَـ» (به معنی پس/در نتیجه) و مصدر «إطعام» (از ریشه ط-ع-م به معنی غذا دادن) ساخته شده است. این اصطلاح بیشتر یک صورت نوشتاری و قرآنی است که به عملِ غذادهی به مستمندان به عنوان یک وظیفه یا کفاره اشاره دارد.
تلفظ
در زبان عربی و قرائت صحیح، حرف فاء مفتوح و همزه بعد از آن مکسور خوانده میشود؛ یعنی به صورت «فَـإِطْعام» تلفظ میگردد، هرچند در فارسی معمولاً همزه در تلفظ روان حذف شده و به صورت «فاطعام» ادا میشود.
در جدول
در جداول شرح در متن یا کلمات متقاطع، اگر طراح به عبارت قرآنی یا ترکیب «پس غذا دادن» با ۶ حرف اشاره کند، پاسخ دقیق آن «فاطعام» است.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ترکیب حرف عطف با مصدر باب افعال ساخته شده که معادل دقیق انگلیسی آن نیز So feeding یا Then feeding میباشد.
به فارسی
در برگردان دقیق فارسی، این عبارت به شکل «پس غذا دادن»، «پس خورانیدن»، «پس طعام دادن» یا «پس سیر کردن» معنی میشود و نشاندهنده یک فعل یا دستور متعاقب است.
در قرآن
این ترکیب دقیقاً در آیه ۴ سوره مجادله به کار رفته است: «...فَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعَامُ سِتِّينَ مِسْكِينًا...» که اشاره دارد اگر کسی توانایی روزه گرفتن برای کفاره را نداشت، وظیفه بعدی او پس غذا دادن به شصت مستمند است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، این واژه نماد و مظهر دستگیری از محرومان، مسئولیتپذیری اجتماعی، بردهداریزدایی و پرداخت جریمههای عبادی (کفاره) برای پاکسازی روح و جبران خطاها به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل فاطعام
واژه «فاطعام» یک لغت مستقل یا مصطلح در گفتگوهای روزمره زبان فارسی نیست؛ بلکه یک ترکیبِ متنی و قرآنی برخاسته از زبان عربی است. این کلمه از پیشوند عطف «فَـ» به معنای «پس» و مصدر «اطعام» به معنای «غذا دادن» تشکیل شده و در متون دینی و فقهی، نشاندهنده یک دستور عبادی یا راهکار ثانویه برای جبران خطاها است.
نمونه بارز و اصلی کاربرد این واژه در آیه ۴ سوره مجادله است که در آن حکم کفاره روزه بیان شده و «فاطعام ستین مسکینا» به معنای «پس خوراک دادن به شصت مستمند» به عنوان وظیفه شخص ناتوان صادر گردیده است. بنابراین، در متون فارسی صرفاً به عنوان یک نقلقول قرآنی یا اصطلاح فقهی شناخته میشود.
ریشه اصلی این کلمه «ط-ع-م» بوده و با کلماتی چون طعام، مطعم و طعمه همخانواده است. در فرهنگ اسلامی، مفهومِ نهفته در این عبارت، نمادی از همبستگی اجتماعی، ایثار و کمک به طبقه نیازمند جامعه برای تعدیل فقر و جبران لغزشهای فردی است.