یعنی چه
«ذوالنون» یک ترکیب عربی است که از دو بخش «ذو» (به معنی صاحب یا دارنده) و «نون» (به معنی ماهی در عربی کهن) تشکیل شده است. این لقب به دلیل داستان معروف گرفتار شدن حضرت یونس (ع) در شکم ماهی به ایشان داده شده است و نشاندهنده آن واقعه تاریخی و معنوی است.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی و قرآنی به صورت «ذُوالنُّون» تلفظ میشود که در آن حرف نون دوم دارای تشدید است. در زبان فارسی نیز به همین صورت یا با تخفیف در تلفظ روان روزمره به کار میرود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «لقب یونس نبی»، کلمه «ذوالنون» بسیار رایج است. همچنین معادل دیگر آن یعنی «صاحب الحوت» (به معنی یار و همنشین ماهی بزرگ) نیز در جدولهای طولانیتر مورد استفاده قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای اشاره به لقب حضرت یونس در انگلیسی از عبارت The Companion of the Whale استفاده میشود. خود نام یونس نیز در متون غربی و عهد عتیق به صورت Jonah (یوناه) شناخته میشود.
به فارسی
در برگردان دقیق واژهبهواژه به زبان فارسی، «ذوالنون» و «صاحبالحوت» هر دو به معنی «دارنده ماهی» یا «صاحب ماهی» هستند که اشاره به همنشینی چندروزه این پیامبر با ماهی بزرگ دارد.
در قرآن
در قرآن کریم، لقب «ذَا النُّون» یکبار در آیه ۸۷ سوره انبیاء («وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا...») و لقب «صاحب الحوت» نیز یکبار در آیه ۴۸ سوره قلم («وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ») برای اشاره به حضرت یونس (ع) ذکر شده است. همچنین سورهای در قرآن به نام «یونس» نامگذاری شده است.
جمعبندی و توضیح کامل لقب یونس نبی
لقب «ذوالنون» یکی از مشهورترین القاب قرآنی است که به حضرت یونس (ع) اختصاص دارد. این لقب ریشه در زبان عربی کهن دارد، جایی که واژه «نون» به معنای ماهی یا نهنگ بزرگ به کار میرفته است. علت این نامگذاری، ماجرای الهامبخش گرفتار شدن این پیامبر بزرگ در شکم ماهی به مدت چند شبانهروز و سپس نجات یافتن او با اذن خداوند است. لقب دیگر ایشان یعنی «صاحب الحوت» نیز دقیقاً همین مفهوم را در خود دارد.
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، این لقب و داستان همراه با آن، نماد بارز توبه خالصانه، صبر در برابر تقدیر الهی و امید به رحمت خداوند در تاریکترین لحظات زندگی است. ذکر معروف «یونسیه» که حضرت یونس در شکم ماهی زمزمه میکرد، به عنوان دعایی مجرب برای رهایی از سختیها و بحرانها شناخته میشود و جایگاه ویژهای در عرفان و معنویت اسلامی دارد.