یعنی چه
واژه لجمة (با ریشه ل ج م) در اصل به معنی موضع و محل قرار گرفتن لجام بر دهان یا صورت حیوان (مانند اسب) است. این کلمه در کاربردهای جغرافیایی به معنای دهانه یک وادی، کنار وادی یا یک تپه کمارتفاع و مسطح نیز به کار میرود که به عنوان نشانه زمین شناخته میشود. توجه شود که این واژه نباید با «لُجّة» به معنی پهنه دریا اشتباه شود.
تلفظ
این واژه در متون لغوی به صورت لُجْمَة یا لَجْمَة تلفظ میشود و ریشه آن ثلاثی مجرد «ل ج م» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه ۴ حرف دارد و به عنوان معادل دهانه وادی یا موضع لجام شناخته میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژه مستقیماً از ریشه لجم مشتق شده و به بخش دهانی اسب یا نشانههای زمینی اطلاق میگردد.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این واژه بسته به بافت متن شامل «دهانه اسب»، «دهانه وادی»، «مهار» و «تپه نشانه» هستند.
در قرآن
خود واژه لجمة در قرآن ذکر نشده است؛ اما ریشه آن (لجم) در احادیث اسلامی برای مهار کردن زبان (مثل ألجمه الله بلجام من نار) به کار رفته است. (واژه مشابه لُجّة در قرآن آمده اما ریشه متفاوتی دارد).
نماد چیست
در ادبیات اخلاقی و عرفانی، ریشه این واژه نماد مهار کردن شهوت کلام، کنترل نفس اماره و خاموشی گزیدن است؛ انسان ملجم کسی است که بر زبان خود تسلط کامل دارد.
جمعبندی و توضیح کامل لجمة
واژه لجمة یک وامواژه عربی در زبان فارسی است که از ریشه ثلاثی (ل ج م) مشتق شده است. معنای اصلی و اولیه آن به ابزار مهار حیوانات و به طور دقیقتر به محل قرارگیری لجام بر روی دهان اسب بازمیگردد. این واژه در گذر زمان تعمیمی جغرافیایی یافته و به معنای دهانه یک وادی یا تپههای کمارتفاعی که به عنوان نشانه در زمین قرار دارند نیز استفاده شده است.
نکته حائز اهمیت در بررسی این واژه، تمایز دقیق آن با واژه همآوا اما متفاوت «لُجّة» (از ریشه ل ج ج) است؛ لجة به معنای عمق دریا و آب انبوه است که در قرآن نیز کاربست دارد، در حالی که لجمة کاربردی کاملاً متمایز و مربوط به مهار و دهانه دارد و در متون اخلاقی به عنوان نمادی برای مهار زبان و تقوای کلامی شناخته میشود.